سوره یوسف — آیه 92

معانی کلمات:

• لا تَثْرِيبَ: هیچ سرزنش و توبیخی نیست.
• الْيَوْمَ: در این روز (یعنی امروز که روز ملاقات و بخشش است).

تفسیر آیه:

هنگامی که برادران یوسف (علیه السلام) به گناه خود اعتراف کردند و از کردهی خویش پشیمان شدند، یوسف که پیامبری بزرگوار و دارای روحیهای بلند و بخشنده بود، به جای انتقام و سرزنش، با مهربانی و بزرگواری به آنان فرمود: «امروز هیچ سرزنش و توبیخی بر شما نیست؛ من از خطای شما درگذشتم و هرگز آن را به رخ شما نخواهم کشید.» او نه تنها آنان را مؤاخذه نکرد، بلکه برایشان دعای خیر نمود و از درگاه خداوند متعال طلب آمرزش کرد و گفت: «خداوند شما را بیامرزد که او مهربانترین مهربانان است و رحمتش بر خشم و عقوبت او پیشی گرفته است.» این سخن یوسف نشاندهندهی اوج عفو و گذشت اوست که حتی پس از سالها رنج و جدایی از پدر و سختیهای فراوان، کینه و کدورت را کنار گذاشت و با برادران خود با محبت و رحمت رفتار کرد.

فواید و پیامهای آیه:

• عفو و گذشت، نشانهی ایمان راستین است: یوسف (علیه السلام) با وجود قدرت و توانایی که داشت، از خطای برادران درگذشت و این درس بزرگی است که بخشش در اوج قدرت، از ویژگیهای انسانهای مؤمن و پرهیزگار است.
• امید به رحمت الهی: این آیه به ما میآموزد که هیچ گناهی آنقدر بزرگ نیست که از دامنهی رحمت خداوند خارج باشد؛ اگر انسان توبه کند و از گناه خود پشیمان شود، خداوند که «أرحم الراحمین» است، او را میبخشد.
• ترک کینه و انتقام: گذشت یوسف (علیه السلام) به ما میآموزد که کینهجویی و انتقام، آرامش را از دل میگیرد و با عفو و بخشش، هم دل خود را صاف میکنیم و هم دیگران را به نیکی و مهربانی دعوت میکنیم.
• دعا برای دیگران، حتی خطاکاران: یوسف (علیه السلام) برای برادرانش دعای مغفرت کرد؛ این نشان میدهد که مؤمن باید حتی برای کسانی که به او بدی کردهاند، خیر و آمرزش بخواهد و این از بالاترین درجات اخلاق اسلامی است.