سوره ابراهیم — آیه 10

معانی کلمات:

• فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ: آفریننده و پدیدآورنده آسمانها و زمین از نیستی، بدون نمونه قبلی.
• یُؤَخِّرَکُمْ: شما را به تأخیر اندازد و مهلت دهد.
• أَجَلٍ مُسَمًّی: مدتی معین و پایانهای مشخص (مرگ).
• سُلْطَانٍ مُبِینٍ: دلیل و برهانی روشن و آشکار.

تفسیر آیه:

رسولان الهی در پاسخ به انکار و شک قومشان فرمودند: «آیا در توحید خداوند و یگانگی او برای عبادت، تردیدی وجود دارد؟» خدایی که آفریننده آسمانها و زمین است و آنها را از هیچ پدید آورده است. او شما را به ایمان و توبه دعوت میکند تا گناهانتان را بیامرزد و شما را تا پایان عمری که برایتان مقرر کرده، در دنیا مهلت دهد و عذاب را از شما دور سازد.

اما قومشان در پاسخ گفتند: «شما جز بشری مانند ما نیستید و هیچ برتری بر ما ندارید که شایسته رسالت باشید. شما میخواهید ما را از عبادت آنچه پدرانمان میپرستیدند (بتها) بازدارید. پس اگر راست میگویید، دلیل و معجزهای روشن و آشکار برای ما بیاورید که صدق گفتار شما را ثابت کند.»

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید، فطری و بدیهی است: وجود خداوند چنان روشن است که جای هیچ شک و تردیدی ندارد؛ زیرا آفرینش آسمانها و زمین با این نظم شگفتانگیز، خود بهترین گواه بر وجود خالق یکتاست. پس مؤمن باید با استدلال و منطق، شبهات را پاسخ دهد.
2. دعوت خداوند، دعوت به رحمت است: خداوند ما را دعوت میکند تا گناهانمان را ببخشد و به ما مهلت دهد. این نشانه لطف و مهربانی بیپایان اوست که حتی نافرمانان را به سوی خود فرا میخواند.
3. بهانهجویی، مانع هدایت است: مشرکان به جای تفکر در دلایل روشن، به بهانههای واهی مانند بشری بودن پیامبران یا تقلید از نیاکان چنگ میزدند. این هشدار است که تقلید کورکورانه و بهانههای بیاساس، انسان را از حق دور میکند.
4. پیامبران، بشر هستند اما برگزیده خدا: بشری بودن پیامبران نهتنها عیب نیست، بلکه رحمت است؛ زیرا مردم میتوانند از آنان الگو بگیرند و راه هدایت را بیابند. معجزات نیز دلیل روشن بر صدق آنان است.
5. دعوت به توحید، دعوت به رهایی است: رهایی از قید و بند بتها و خرافات، و رسیدن به آزادی حقیقی که در بندگی خدای یکتا نهفته است. این همان پیام جاودان همه پیامبران است.