سوره ابراهیم — آیه 12

معانی کلمات:

• سُبُلَنا: راههای ما، یعنی راههای هدایت و رستگاری.
• آذَيْتُمونا: آزار و اذیت رساندید به ما.

تفسیر آیه:

این بخشی از سخنان پیامبران الهی در برابر قومشان است که آنان را تهدید به اخراج و آزار میکردند. پیامبران در پاسخ میفرمایند: «و ما را چه میشود که بر خدا توکل نکنیم؟» یعنی هیچ عذری برای ترک توکل بر خدا نداریم، زیرا اوست که ما را به راههای روشن هدایت و رستگاری رهنمون شده است. او راههای نجات از عذاب و رستگاری در آخرت را به ما نشان داده است. پس چگونه ممکن است به کسی که چنین هدایت و رهنمونی کرده، اعتماد نکنیم؟

سپس میفرمایند: «و ما بر آزارهایی که شما به ما میرسانید، شکیبایی خواهیم کرد.» یعنی هر قدر شما ما را بیازارید، چه با گفتار زشت و چه با رفتار ناپسند، ما در راه خود استوار میمانیم و از دعوت به حق دست برنمیداریم. این صبر و استقامت، نشانه ایمان و یقین آنان به وعدههای الهی است.

در پایان میفرمایند: «و توکلکنندگان باید تنها بر خدا توکل کنند.» یعنی مؤمنان حقیقی، در همه امور خود، چه در جلب منافع و چه در دفع ضررها، تنها بر خدا اعتماد میکنند و از غیر او ناامیدند. آنان میدانند که پیروزی و شکست، عزت و ذلت، همه به دست خداست و هیچ کس جز او نمیتواند کاری از پیش ببرد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توکل بر خدا، نشانه ایمان واقعی است: مؤمنی که خدا را شناخته و به او ایمان آورده، در همه حال بر او توکل میکند و از هیچ قدرتی جز او نمیهراسد.
2. هدایت الهی، بزرگترین نعمت است: وقتی خداوند راه درست را به انسان نشان دهد، دیگر هیچ مانعی نمیتواند او را از ادامه راه بازدارد.
3. صبر در برابر آزارها، رمز پیروزی است: هر کس در راه حق، آزار ببیند و صبر کند، خداوند او را یاری خواهد کرد و عاقبت از آنِ پرهیزکاران است.
4. اعتماد به خدا، آرامشبخش دلهاست: کسی که کار خود را به خدا واگذارد، دلش آرام و جانش مطمئن است، زیرا میداند خداوند بهترین تدبیرکننده است.
5. توکل، مخصوص مؤمنان است: این صفت نیکو تنها برای کسانی است که به خدا ایمان دارند و او را تنها پشتیبان و یاور خود میدانند.