سوره ابراہیم — آيت 18

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت

• مَثَلُ: مثال، حال، يا صفت.
• رَمَادٍ: رک، يعني اُها ڪاري ۽ اڇي اَٿل جيڪا باہه ۾ ٻرڻ کان پوءِ بچي ٿي.
• اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ: هوائن ان تي زور پڪڙيو ۽ ان کي اُڏائي ڇڏيو.
• يَوْمٍ عَاصِفٍ: اُهو ڏينهن جنهن ۾ تيز ۽ سخت هوائون هليون.
• لَا يَقْدِرُونَ: اهي قابو نه ٿا رکن، يعني اهي ان مان ڪجهه به حاصل نه ٿا ڪري سگهن.
• الضَّلَالُ الْبَعِيدُ: اهڙي گمراهي جيڪا سچي رستي کان تمام پري آهي.

2) آيت جي تفسير

الله تعاليٰ انهن ماڻهن جي عملن جي حالت بيان فرمائي ٿو جيڪي پنهنجي رب سان ڪفر ڪن ٿا. انهن جا سڀ نيڪ عمل، جيئن صدقو، صلہ رحمي ۽ ٻين جي مدد ڪرڻ، ان رک وانگر آهن جيڪا تيز هوائن واري ڏينهن ۾ سخت هوائن جي زور سان اُڏجي وڃي ۽ ان جو ڪو نشان به باقي نه رهي. اهڙي طرح ڪفر انهن جي عملن کي برباد ڪري ڇڏيو، تنهنڪري قيامت جي ڏينهن اهي پنهنجي دنيا ۾ ڪيل عملن مان ڪو به فائدو حاصل نه ڪري سگهندا. اهو ئي آهي اُها گمراهي جيڪا سڌي رستي کان تمام پري آهي، ڇاڪاڻ ته اهي عمل جيڪي ايمان جي بنياد تي نه هجن، اهي الله وٽ ڪو به وزن نه رکن ٿا.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا

• ايمان ئي هر نيڪ عمل جي قبوليت جي بنيادي شرط آهي. بنا ايمان جي ڪيل نيڪيون قيامت جي ڏينهن ڪم نه اينديون.
• دنيا ۾ ماڻهو پنهنجي نيڪ عملن تي فخر ڪري سگهي ٿو، پر جيڪڏهن ان جو بنياد ايمان نه هجي ته اهي عمل رک وانگر اُڏامي وڃن ٿا.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته صرف ظاهري نيڪيون ڪافي نه آهن، پر دل ۾ ايمان ۽ الله جي واحديت جو يقين هجڻ ضروري آهي.
• هي آيت انسان کي دعوت ڏئي ٿي ته هو پنهنجي زندگي جو بنياد ايمان ۽ توحيد تي رکي، ته جيئن سندس عمل قيامت جي ڏينهن کيس ڪم اچن.
• الله جي رحمت ۽ انصاف جو اظهار آهي ته هو ظالمن جي عملن کي ضايع نه ٿو ڪري، پر انهن جي ڪفر سبب اهي عمل برباد ٿي وڃن ٿا.