ابراہیم سۈرىسى — ئايەت 24

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• «أَلَمْ تَرَ»: بىلمىدىڭمۇ، كۆرمىدىڭمۇ دېگەن مەنىدە.
• «ضَرَبَ مَثَلًا»: مىسال كەلتۈردى، ئوخشىتىش يۈزىسىدىن تەمسىل قىلدى.
• «كَلِمَةً طَيِّبَةً»: پاكىز، ياخشى سۆز — بۇ يەردە تەۋھىد كەلىمىسى، يەنى «لا إله إلا الله» كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• «شَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ»: پاكىز، ياخشى دەرەخ — بۇ يەردە خۇرما دەرىخى كۆزدە تۇتۇلىدۇ.
• «أَصْلُهَا ثَابِتٌ»: ئۇنىڭ يىلتىزى مۇستەھكەم، مۇقىم.
• «فَرْعُهَا»: ئۇنىڭ شاخلىرى، ئۈستى تەرىپى.
• «فِي السَّمَاءِ»: ئاسمانغا قاراپ، ئاسمان تەرەپكە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! سەن بىلمىدىڭمۇ، ئاللاھ تائالا تەۋھىد كەلىمىسى — «لا إله إلا الله» نى قانداق مىسال قىلىپ كەلتۈرگەنلىكىنى؟ ئاللاھ بۇ پاكىز كەلىمىنى بىر پاكىز دەرەخكە، يەنى خۇرما دەرىخىگە ئوخشاتتى. ئۇ دەرەخنىڭ يىلتىزى يەر ئاستىغا چوڭقۇر مۇستەھكەم ئورناشقان، سۇنى يىلتىزى ئارقىلىق سۈمۈرۈپ ئوزۇقلىنىدۇ؛ شاخلىرى بولسا ئاسمانغا قاراپ ئېگىز كۆتۈرۈلگەن، شەبنەمدىن سۇ ئىچىدۇ ۋە پاكىز ھاۋادىن نەپەس ئالىدۇ.

شۇنىڭدەك، تەۋھىد كەلىمىسىمۇ مۇئمىننىڭ قەلبىدە چوڭقۇر يىلتىز تارتىدۇ. ئۇ كەلىمىنى مۇئمىن ئىخلاس بىلەن ئېيتقاندا، ئۇنىڭ قەلبىدە ئاللاھنى تونۇش ۋە ئىشىنىش ئارقىلىق مۇستەھكەم ئورنىشىدۇ؛ ئاغزىدىن چىققاندا بولسا، خۇددى شۇ دەرەخنىڭ شاخلىرى ئاسمانغا كۆتۈرۈلگەندەك، ئۇ كەلىمە ئاسمانغا كۆتۈرۈلىدۇ ۋە ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا يېتىدۇ.

بۇ مىسال بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، پاكىز سۆز ۋە ئىمانلىق قەلب ئىنساننىڭ ھاياتىغا بەرىكەت ۋە نۇر ئېلىپ كېلىدۇ. «لا إله إلا الله» دېگەن كەلىمە مۇئمىننىڭ قەلبىنى يورۇتۇپ، ئۇنىڭ ئەمەلىنى ياخشىلىق تەرەپكە يېتەكلەيدۇ؛ خۇددى پاكىز دەرەخنىڭ مېۋىسى شېرىن ۋە پايدىلىق بولغىنىدەك، بۇ كەلىمىنى ئىخلاس بىلەن ئېيتقان ئادەمنىڭ ئەمەلىمۇ ياخشى ۋە پايدىلىق بولىدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۇئمىن بۇ كەلىمىنى قەلبىنىڭ چوڭقۇر يىلتىزى قىلىپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ، ئەمەلىيەتتە كۆرسىتىشى كېرەك. ئاللاھ بىزنىڭ قەلبىمىزنى ئىمان ۋە تەۋھىد كەلىمىسى بىلەن مۇستەھكەم قىلسۇن، ئەمەلىمىزنى پاكىز دەرەخنىڭ مېۋىسىدەك شېرىن ۋە پايدىلىق قىلسۇن.