سوره ابراہیم — آيت 24

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت

• أَلَمْ تَرَ: ڇا تون نه ڏٺو؟ ڇا تون نه ڄاتو؟ (هتي ”ڏسڻ“ جي معنيٰ ”ڄاڻڻ“ آهي).
• ضَرَبَ مَثَلًا: هڪ مثال بيان ڪيو.
• كَلِمَةً طَيِّبَةً: پاڪ ۽ سٺي ڳالهه، يعني ڪلمه توحيد: ”لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ“.
• كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ: هڪ سٺي وڻ وانگر، يعني کجوريءَ جو وڻ.
• أَصْلُهَا ثَابِتٌ: ان جو پاڙ زمين ۾ مضبوطيءَ سان ڄميل آهي.
• وَفَرْعُهَا فِي السَّمَاءِ: ۽ ان جون شاخون آسمان ڏانهن بلند آهن.

2) آيت جي تفسير

اي نبي! ڇا توهان نه ڄاتو ته الله تعاليٰ ڪيئن هڪ عظيم مثال بيان ڪيو آهي؟ اهو مثال ڪلمه توحيد ”لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ“ جو آهي، جنهن کي الله تعاليٰ هڪ پاڪ ۽ سٺي وڻ سان تشبيهه ڏني آهي، يعني کجوريءَ جي وڻ سان. ان وڻ جي خاصيت اها آهي ته ان جو پاڙ زمين ۾ تمام گهڻو مضبوط ۽ اونهو ڄميل هوندو آهي، جتان اهو پنهنجي پاڙن ذريعي پاڻي پيئندو آهي ۽ مضبوط بڻجي وڌندو آهي. ۽ ان جون شاخون ۽ مٿيون حصو آسمان ڏانهن بلند ۽ اوچو هوندو آهي، جتان اهو شبنم ۽ صاف هوا حاصل ڪندو آهي. اهڙي طرح ڪلمه توحيد جو مثال آهي: ان جو بنياد ۽ پاڙ مؤمن جي دل ۾ معرفت ۽ يقين سان مضبوطيءَ سان ڄميل هوندو آهي. جڏهن مؤمن اهو ڪلمو زبان تي آڻيندو آهي ته اهو آسمان ڏانهن بلند ٿيندو آهي، جيئن ان وڻ جون شاخون آسمان ڏانهن بلند ٿينديون آهن. اهڙي طرح اهو ڪلمو مؤمن جي دل ۾ راسخ ٿئي ٿو ۽ ان جا ثمر ۽ برڪتون آسمان ڏانهن پهچن ٿيون.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا

• توحيد جي عظمت: هي آيت ڏيکاري ٿي ته ”لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ“ ڪيترو عظيم ۽ پاڪ ڪلمو آهي، جنهن کي الله تعاليٰ پاڻ هڪ مثالي وڻ سان تشبيهه ڏني آهي.
• ايمان جي مضبوطي: جيئن وڻ جو پاڙ زمين ۾ مضبوط هوندو آهي، تيئن مؤمن جو ايمان سندس دل ۾ مضبوط ۽ راسخ هجڻ گهرجي.
• نيڪ عملن جي بلندي: جيئن وڻ جون شاخون آسمان ڏانهن بلند هونديون آهن، تيئن مؤمن جا نيڪ عمل ۽ سندس دعائون آسمان ڏانهن بلند ٿينديون آهن ۽ الله تعاليٰ وٽ قبول ٿينديون آهن.
• اسلام جي سونهن: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسلام ۾ هر ڳالهه جو مثال ۽ تشبيهه انساني سمجهه ۽ فطرت جي مطابق آهي، جيڪا اسلام جي سونهن ۽ حڪمت جي عڪاسي ڪري ٿي.
• قرآن جي حڪمت: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل مثال ۽ تشبيهون انسان جي دل ۾ ايمان کي وڌائڻ ۽ سمجهڻ ۾ آساني پيدا ڪرڻ لاءِ آهن، جيڪي اسان کي قرآن سان محبت ۽ ان جي تعليمات تي عمل ڪرڻ جي ترغيب ڏين ٿيون.