سوره حجر — آيت 8

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• مَا نُنَزِّلُ: اسان نازل نه ٿا ڪريون.
• الْمَلَائِكَةَ: ملائڪن کي.
• إِلَّا بِالْحَقِّ: مگر حق سان، يعني حڪمت ۽ صحيح مقصد سان.
• إِذًا: انهيءَ وقت، جيڪڏهن ائين ٿئي ها.
• مُّنظَرِينَ: مهلت ڏنل، يعني جن کي ڍل يا ترس ڏنو وڃي.

2) آيت جي تفسير:

هيءَ آيت انهن ماڻهن جي چوڻ جو جواب آهي، جيڪي نبي ڪريم ﷺ کان مطالبو ڪندا هئا ته ملائڪ کي اسان وٽ حاضر ڪريو، ته اسان انهن کي ڏسي ايمان آڻيون. الله تعاليٰ انهن کي ٻڌائي ٿو ته ملائڪن جو نازل ٿيڻ ڪا راند يا رٿ نه آهي، بلڪه اهو هڪ وڏي حڪمت ۽ صحيح مقصد سان ئي ٿيندو آهي. جڏهن ملائڪ نازل ٿيندا آهن ته اهو يا ته وحيءَ ۽ رحمت لاءِ هوندو آهي، يا عذاب ۽ سزا لاءِ. ۽ جيڪڏهن اهي ماڻهو ملائڪن کي عذاب سان گڏ ڏسي وٺن ۽ پوءِ به ايمان نه آڻين، ته انهن کي ڪا به مهلت نه ڏني ويندي، بلڪه فوراً ئي عذاب ۾ گرفتار ڪيو ويندو. يعني ملائڪن جو نازل ٿيڻ انهن لاءِ نشاني نه هوندو، بلڪه سندن تباهيءَ جو سبب بڻجي پوندو. ان ڪري الله پنهنجي حڪمت سان ملائڪن کي انهن جي خواهش موجب نازل نه ٿو ڪري، ۽ نه ئي اهو مناسب آهي ته انهن کي مهلت ڏني وڃي، ڇاڪاڻ ته اهي حق کي مڃڻ لاءِ تيار ئي نه آهن.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جو هر ڪم حڪمت ۽ مصلحت سان ٿئي ٿو، هو ڪنهن جي ضد يا خواهش تي پنهنجو نظام نه ٿو بدلائي.
• ملائڪن جو نازل ٿيڻ هڪ وڏي نشاني آهي، پر اهو ايمان آڻڻ لاءِ مجبوري نه آهي، بلڪه ان کان پوءِ به انڪار ڪرڻ تباهيءَ جو سبب بڻجي ٿو.
• الله جي رحمت ۽ مهلت جو موقعو غنيمت سمجهڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته عذاب اچڻ کان پوءِ ڪا به مهلت نه ملندي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ پنهنجي بندن کي سمجهاڻي ۽ حڪمت سان هدايت ڏئي ٿو، ته جيئن اهي سوچي ۽ ايمان آڻين.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ايمان آڻڻ ۾ دير نه ڪجي، ڇاڪاڻ ته زندگيءَ جو هر لمحو قيمتي آهي ۽ موت جو وقت مقرر آهي.