سوره نحل — آيت 102

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• رُوحُ الْقُدُسِ: پاڪ روح، يعني جبريلُ عليه السلام، جيڪو الله جو معتبر ۽ امانتدار فرشتو آهي.
• بِالْحَقِّ: سچائي ۽ انصاف سان، جنهن ۾ ڪا به غلطي، تبديلي يا تحريف ناهي.
• لِيُثَبِّتَ: ته جيئن ثابت ۽ مضبوط ڪري، يعني ايمان ۾ پختو ڪري.
• هُدًى: هدايت، يعني رستي جي رهنمائي.
• بُشْرَىٰ: خوشخبري، بشارت.
• لِلْمُسْلِمِينَ: انهن لاءِ جيڪي الله جي حڪمن اڳيان سرڪشي ڪن ٿا ۽ فرمانبردار ٿين ٿا.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! توهان انهن ماڻهن کي چئو ته هي قرآن منهنجي طرفان گهڙيل ناهي، بلڪه ان کي پاڪ روح يعني جبريلُ عليه السلام توهان جي رب جي طرفان سچائي ۽ انصاف سان لاٿو آهي. ان ۾ ڪا به غلطي، ڪا به تبديلي ۽ ڪو به تحريف ناهي. اهو قرآن ان لاءِ لاٿو ويو ته جيئن ايمان وارن جي دلين کي مضبوط ۽ ثابت ڪري، خاص ڪري جڏهن ڪو نئون حڪم نازل ٿئي يا ڪنهن اڳئين حڪم ۾ تبديلي اچي، ته ان سان سندن يقين ۽ ايمان وڌيڪ پختو ٿئي. اهو قرآن مسلمانن لاءِ هدايت ۽ رهنمائي جو ذريعو آهي، ته جيئن اهي حق ۽ سچ جو رستو ڳولي سگهن، ۽ ان سان گڏ انهن لاءِ خوشخبري به آهي ته انهن کي الله وٽان عظيم اجر ۽ ثواب ملندو. اهڙي طرح اهو قرآن انهن سڀني ماڻهن لاءِ هدايت ۽ بشارت آهي جيڪي الله جي حڪمن اڳيان پنهنجو پاڻ جهڪائين ٿا ۽ فرمانبردار ٿين ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن جو آسماني هجڻ جو يقين: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن الله جو ڪلام آهي، جيڪو جبريلُ عليه السلام ذريعي نبي ڪريم ﷺ تي نازل ٿيو. اهو ڪنهن انسان جو گهڙيل ڪلام ناهي، بلڪه اهو سچ ۽ انصاف سان ڀريل آهي.
• ايمان جي مضبوطي: قرآن جو نازل ٿيڻ مؤمنن جي دلين کي ثابت ۽ مضبوط ڪرڻ جو ذريعو آهي. جڏهن به ڪو نئون حڪم اچي ٿو يا ڪا تبديلي ٿئي ٿي، ته ان سان مؤمنن جو يقين وڌيڪ پختو ٿئي ٿو، ڇاڪاڻ ته اهي ڄاڻن ٿا ته اهو سڀ الله جي حڪمت ۽ مصلحت سان ٿي رهيو آهي.
• هدايت ۽ بشارت: قرآن مسلمانن لاءِ هدايت جو سرچشمو آهي، جيڪو انهن کي حق ۽ سچ جو رستو ڏيکاري ٿو، ۽ ان سان گڏ انهن لاءِ خوشخبري به آهي ته انهن کي الله وٽان عظيم اجر ۽ ثواب ملندو.
• اسلام جي خوبصورتي: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام ۾ هدايت ۽ بشارت ٻئي گڏ آهن. الله پنهنجي ٻانهن کي نه رڳو صحيح رستو ڏيکاري ٿو، بلڪه انهن کي ان رستي تي هلڻ جي خوشخبري به ڏئي ٿو.
• فرمانبرداري جي دعوت: آيت ۾ "مسلمين" جو ذڪر انهن ماڻهن لاءِ آهي جيڪي الله جي حڪمن اڳيان پنهنجو پاڻ جهڪائين ٿا ۽ فرمانبردار ٿين ٿا. اهو اسان کي سڏي ٿو ته اسان به الله جي حڪمن اڳيان سرڪشي ڪرڻ بدران فرمانبردار ٿيون، ته جيئن اسان به ان عظيم اجر ۽ بشارت جا حقدار بڻجي سگهون.

ان آيت مان اسان کي اهو سبق ملي ٿو ته قرآن اسان لاءِ هدايت ۽ بشارت جو ذريعو آهي، ۽ اسان کي گهرجي ته ان تي ايمان آڻيون، ان کي پڙهيون، ان تي عمل ڪيون، ۽ ان جي تعليمات کي پنهنجي زندگيءَ ۾ لاڳو ڪيون، ته جيئن اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿي سگهون.