Ан-Нахль сүрөсү — Аят 63

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• تَاللَّهِ – «Аллахка ант», «Аллах менен ант ичип айтам» деген мааниде. Бул араб тилиндеги күчтүү ант берүү формасы.
• أُمَمٍ – «үммөттөр», «коомдор», «элдер». Бул сөздүн жекелик түрү «үммөт» болуп, бир пайгамбарга жиберилген элди билдирет.
• زَيَّنَ – «кооздоп көрсөттү», «жагымдуу кылып көрсөттү». Бул жерде шайтан адамдардын жаман иштерин аларга сулуу, туура жана жагымдуу кылып көрсөткөнү айтылат.
• وَلِيُّهُمُ – «алардын жактоочусу», «колдоочусу», «жардамчысы». Бул жерде шайтандын аларга «жактоочу» болуп көрүнүшү же аларды өзүнө ээрчитип алышы айтылат.
• عَذَابٌ أَلِيمٌ – «катуу азап», «оорута турган азап», «кыйноочу азап».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарга (ﷺ) ант ичип айтат: «Аллахка ант, сенден мурунку үммөттөргө да пайгамбарларды жибергенбиз». Башкача айтканда, сен гана элчи болуп жиберилген жоксуң, сенден мурун да көптөгөн элдерге пайгамбарлар келишкен. Бирок ошол үммөттөрдүн көпчүлүгү пайгамбарларды четке кагып, каапырлыкка жана адашууга түшүп кетишкен. Ошондо шайтан аларга кылган иштерин – ширк кылуу, каапырлык, күнөөлөрдү – кооздоп, жагымдуу кылып көрсөткөн. Алар өздөрүнүн бузук иштерин туура деп ойлошуп, акыйкаттан алыстап кетишкен.

Шайтан алардын дүйнөдөгү «жактоочусу», «жетекчиси» болуп алган. Ал эми кыямат күнү ал аларга эч кандай жардам бере албайт, тескерисинче, аларды таштап кетет. Ошол күнү алар үчүн катуу, оорута турган азап даярдалган. Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (ﷺ) сооронуч берип, сенден мурунку пайгамбарлар да ушундай эле каршылыктарга туш болгонун, ошондуктан сен буга кайгырба деген мааниде айтылган. Ошондой эле бул аят аркылуу адамдарга эскертүү берилет: шайтандын кооздоп көрсөткөн иштерине алданып, акыйкат жолдон адашып кетпегиле.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын адилеттиги жана пайгамбарларга болгон камкордугу: Аллах ар бир элге пайгамбар жиберип, аларды туура жолго чакырган. Бул Аллахтын пенделерине болгон мээримин жана адилеттигин көрсөтөт. Ал эч бир элди эскертүүсүз калтырган эмес.
• Шайтандын амалдарынан сак болуу: Шайтан жаман иштерди кооздоп, жагымдуу кылып көрсөтөт. Бул аят бизге шайтандын куулуктарынан сак болууга, ар бир ишти акыл менен өлчөп, Куранга жана Сүннөткө ылайык баа берүүгө чакырат.
• Акыйкат жолду кармоонун маанилүүлүгү: Өткөн үммөттөрдүн адашуусу бизге сабак болушу керек. Алар пайгамбарларды четке кагып, шайтанга ээрчишкендиктен азапка туш болушкан. Биз болсо акыйкат жолду – Исламды – бекем карманып, Аллахтын буйруктарын аткарышыбыз керек.
• Кыямат күнүндөгү жоопкерчилик: Шайтан кыяматта өзүнө ээрчигендерди таштап кетет. Ошондуктан ага таянуу – алсыздык жана адашуу. Биз Аллахка гана таянып, Анын жардамын сурашыбыз керек.
• Ислам – бардык пайгамбарлардын дини: Бул аят Исламдын гана Мухаммад пайгамбарга (ﷺ) келген жаңы дин эмес, тескерисинче, бардык пайгамбарлар алып келген бирдиктүү акыйкат жол экенин көрсөтөт. Бул Исламдын универсалдуулугун жана анын адамзат тарыхындагы ордун түшүнүүгө жардам берет.

Ошентип, бул аят бизди акыйкат жолго чакырып, шайтандын азгырыктарынан сак болууга, Аллахтын мээримине жана адилеттигине ишенүүгө үндөйт.