Nahl surasi — Oyat 78

Kalima ma'nolari:

• Batin (بطون): Ichki, qorin.
• Sam' (السمع): Eshitish qobiliyati.
• Absor (الأبصار): Ko'rish qobiliyatlari.
• Af'ida (الأفئدة): Qalblar, aql-idrok markazlari.

Tafsir:

Ey insonlar! Alloh taolo sizlarni onalaringizning qornidan hech narsani bilmaydigan holatda chiqardi. Sizlar dunyoga kelganingizda na eshitish, na ko'rish, na aql-idrokka ega edingiz. So'ngra Alloh sizlarga eshitish uchun quloq, ko'rish uchun ko'z va tushunish, fahmlash uchun qalb (aql) ato etdi. Bu ne'matlar orqali sizlar atrofingizdagi olamni, undagi mo''jizalarni anglaysiz, yaxshilik va yomonlikni farqlaysiz hamda o'z hayotingizni to'g'ri yo'lga sola olasiz.

Alloh taolo bu buyuk ne'matlarni sizlarga bejiz bermadi, balki shu orqali Uning cheksiz qudrati, rahmati va yagona iloh ekanini anglab, Uning shukrini qilishingizni, faqat Ungagina ibodat qilishingizni istadi. Qachonki inson bu ne'matlarning qadrini bilib, ularni Allohning roziligi yo'lida ishlatsa, shukr qilgan bo'ladi. Aksincha, bu ne'matlarni Allohga itoatsizlikda ishlatsa, noshukurlik qilgan bo'ladi.

Foydalar:

1. Insonning dunyoga kelishi butunlay ojiz va bilimsiz holatda bo'lishi, uning barcha bilim va qobiliyatlari Allohning in'omi ekanini ko'rsatadi. Bu esa insonni kamtarlikka va Allohga shukr qilishga yetaklaydi.
2. Eshitish, ko'rish va aql-idrok — inson hayotidagi eng muhim ne'matlardir. Ularning qadrini bilish va to'g'ri ishlatish — har bir musulmonning burchidir.
3. Ushbu oyat insonni o'z yaratilishini o'ylashga, o'z ichki olamiga nazar solishga undaydi. Bu tafakkur insonni Yaratganga yaqinlashtiradi va iymonini mustahkamlaydi.
4. Alloh taolo insonga bergan har bir ne'mat evaziga shukr qilishni buyuradi. Shukr esa nafaqat og'iz bilan, balki amal bilan — ne'matlarni Allohga itoat yo'lida sarflash bilan bo'ladi.
5. Ushbu oyatda ilm olishning fazilati ham ko'rsatilgan: inson bilimsiz tug'iladi, lekin Alloh unga bilim olish uchun vositalar (quloq, ko'z, aql) berdi. Demak, ilm olish — insonning asosiy vazifalaridan biridir.