Isro surasi — Oyat 105

Kalimalarning ma'nolari:

• Bil-haqq: Haq bilan, adl-u insof bilan, chin va sobit ish bilan.
• Anzolnohu: Biz uni (Qur'onni) nozil qildik.
• Nazala: U (Qur'on) nozil bo'ldi, tushdi.
• Mubashshiran: Xushxabar beruvchi, jannat bilan quvontiruvchi.
• Naziran: Ogohlantiruvchi, do'zaxdan qo'rqituvchi.

Tafsir:

Bu ulug' oyatda Alloh taolo Qur'oni karimning nozil bo'lishi haqidagi haqiqatni bayon qilmoqda. "Bil-haqq anzolnohu" — ya'ni Biz bu Qur'onni haq bilan, adolat va hikmat bilan nozil qildik. Uning nozil bo'lishi bejiz emas, balki bandalarni to'g'ri yo'lga boshlash, ularga amr-u nahy (buyruq va qaytaqiqlar)ni yetkazish, savob va jazolarini bildirish uchundir. "Va bil-haqq nazala" — Qur'on o'zi ham haq bilan, to'liq himoya ostida, hech qanday o'zgarish va tahrifga uchramagan holda nozil bo'ldi. Uning har bir so'zi, har bir hukmi haqdir, botil undan na oldindan, na keyindan yaqinlasha olmaydi.

So'ngra Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ning vazifasini bayon qiladi: "Va ma arsolnaka illa mubashshiran va nazira" — Biz sizni faqat xushxabar beruvchi va ogohlantiruvchi qilib yubordik. Siz mo'min va taqvodor bandalarga jannat xushxabarini yetkazasiz, gunohkor va kofirlarni esa do'zax azobidan ogohlantirasiz. Payg'ambarning vazifasi shu ikki narsa bilan chegaralangan — u odamlarni majburlovchi emas, balki ularni Allohning rahmati va azobidan ogohlantiruvchi rahmat elchisidir.

Foydalar:

1. Qur'oni karimning har bir harfi haqdir — u Alloh tomonidan nozil qilingan va hech qanday o'zgarishga uchramagan. Bu musulmonlarga Qur'onga to'liq ishonch va e'tiqod bag'ishlaydi.
2. Qur'onning nozil bo'lishidagi maqsad — insonlarni yaxshilikka yetaklash, ularni zulmatdan yorug'likka chiqarishdir. Bu bizga Qur'onni o'qish, tushunish va unga amal qilishning muhimligini o'rgatadi.
3. Payg'ambarimizning (sollallohu alayhi va sallam) vazifasi rahmat va ogohlantirishdir. Bu bizga Allohning rahmati kengligini, lekin ayni paytda Uning azobi ham haq ekanini eslatadi — inson shu ikki narsa o'rtasida yashashni o'rganadi.
4. Bu oyat musulmonlarga umid va qo'rquvni birga olib keladi — jannatga umid qilish va do'zaxdan qo'rqish. Shu ikki tuyg'u insonni to'g'ri yo'lda mustahkam turadi va gunohlardan saqlaydi.
5. Payg'ambar (sollallohu alayhi va sallam)ning vazifasi faqat yetkazish ekani, bizga dinda majburlash yo'qligini, har kimning ixtiyori bilan Allohga ibodat qilishi kerakligini o'rgatadi — bu Islomning go'zal va insonparvar ta'limotidir.