اسراء سۈرىسى — ئايەت 17

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• وَكَمْ: «قانچىلىك كۆپ» دېگەن مەنىدە، كۆپلۈكنى ۋە ھەيران قېلىشنى ئىپادىلەيدۇ.
• أَهْلَكْنَا: «ھالاك قىلدۇق»، يەنى يوق قىلدۇق، جازالىدۇق.
• الْقُرُونِ: «قەۋملەر»، «ئەۋلادلار»، بىر ئەسىردىكى ئىنسانلار توپى. بۇ يەردە ئۆتكەن ئۈممەتلەرنى كۆرسىتىدۇ.
• خَبِيرًا: «ھەممىدىن خەۋەردار»، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.
• بَصِيرًا: «ھەممىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى»، ھېچ ئىش ئۇنىڭ كۆزىدىن قاچمايدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىنسانلارغا ئىبرەت ۋە ئەسكەرتىش بېرىدۇ. ئۇ ئېيتىدۇكى: نۇھ ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن، پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ۋە ئىماندىن يۈز ئۆرۈگەن نۇرغۇن ئۈممەتلەرنى ھالاك قىلدۇق. مەسىلەن، ئاد، سەمۇد قاتارلىق قەۋملەر ئۆز پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارغانلىقى ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچ كەلدى. بۇ ئايەت مەككە مۇشرىكلىرىغا ۋە ئۇلاردىن كېيىنكى بارلىق ئىنكارچىلارغا ئەسكەرتىش بولۇپ، ئۇلار ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ئۆتكەن ئۈممەتلەردىن ئارتۇق ئەمەس. ئۇلار ئەڭ ئۇلۇغ پەيغەمبەرنى ۋە ئەڭ شەرەپلىك ئىنسانلارنى يالغانغا چىقاردى، شۇڭا ئۇلارنىڭ جازاغا لايىق بولۇشى تېخىمۇ ئېنىق.

ئاندىن ئاللاھ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا ۋە بارلىق ئىنسانلارغا خىتاب قىلىپ: «سېنىڭ رەببىڭ بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىدىن تولۇق خەۋەردار ۋە ھەممىنى كۆرۈپ تۇرغۇچى بولۇشى يېتەرلىكتۇر» دەيدۇ. يەنى ئاللاھ ھەر بىر بەندىنىڭ قىلغان ئەمەلىنى، يوشۇرۇن ۋە ئاشكارا ئىشلىرىنى بىلىدۇ، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن مەخپىي قالمايدۇ. ئۇ ھەر كىمنى قىلغان ئەمەلىگە قاراپ جازالايدۇ ياكى مۇكاپاتلايدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇش، پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىگە ئىجابەت قىلىش ۋە گۇناھلاردىن ساقلىنىش لازىم. ئاللاھنىڭ ئىلمى ۋە كۆزىتىشى ھەممە نەرسىنى قاپلىغان، شۇڭا ھەر بىر ئادەم ئۆز ئەمەلىگە دىققەت قىلىشى كېرەك. ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە ئادىللىقى ئۇنىڭ بىلىشى ۋە كۆرۈشى بىلەن مۇكەممەلدۇر. بىز ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرايلى، چۈنكى ئۇ بىزنىڭ ھەر بىر ئىشىمىزدىن خەۋەردار ۋە ھەممىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.