Аль-Исра сүрөсү — Аят 17

1. Сөздөрдүн маанилери:

• وَكَمْ (ва-кам): «Канчалык көп» деген мааниде — көптүк жана сан жактан мол экендигин билдирет.
• أَهْلَكْنَا (ахлакна): «Биз жок кылдык, кыйраттык» — Аллахтын азабы менен жок болгонду билдирет.
• الْقُرُونِ (ал-курун): «Курун» сөзүнүн көптүк түрү — «доорлор, муундар, коомдор» дегенди билдирет. Бул жерде жалганга чыгарган элдер, коомдор көздө тутулат.
• مِن بَعْدِ نُوحٍ (мин баъди Нух): «Нух пайгамбардан кийинки» — Нух (алейхи салам) пайгамбардан кийин келген коомдорду билдирет.
• وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ (ва-кафа би-раббика): «Раббиң жетиштүү» — Аллахтын билүүсү жана көрүүсү эч нерсеге муктаж эмес, Өзү жетиштүү деген мааниде.
• خَبِيرًا (хабиран): «Кабардар, билүүчү» — пенделеринин иштеринин ички сырынан да кабардар.
• بَصِيرًا (басыран): «Көрүүчү» — эч нерсе Анын көзүнөн качып кетпейт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамзатты ой жүгүртүүгө чакырып, Нух пайгамбардан кийинки жалганга чыгарган коомдорду — Аад, Самуд сыяктуу элдерди — кандай кыйратканын эскертет. Алар пайгамбарларын жалганга чыгарышкан, ошондуктан Аллах аларды азабы менен жок кылган. Бул аят Меккеликтерге эскертүү катары айтылып, алар да пайгамбарларды жалганга чыгарып, ошол эски коомдордон эч кандай артыкчылыгы жок экендигин билдирет. Андан кийин Аллах Өзүнүн илими жана көрүүсү жөнүндө айтып: «Раббиң пенделеринин күнөөлөрүнөн кабардар жана көрүүчү катары жетиштүү» дейт. Башкача айтканда, Аллах алардын кылган иштеринин баарын билет, эч нерсе Ага жашыруун эмес, жана ар бир кылган иши үчүн сөзсүз жооп берет. Аллахтын илими жана көрүүсү эч нерседен кем калбайт, ошондуктан пенделер Анын алдында жоопкерчиликти сезип, жакшы иштерди кылып, жамандыктан кайтарууга тийиш.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Таала өткөн коомдорду жалганга чыгаргандыктары үчүн кыйраткан — бул Анын адилеттигин жана кудуреттүүлүгүн көрсөтөт.
• Пайгамбарларды жалганга чыгаруу оор күнөө экенин жана анын акыбети катуу болорун түшүнөбүз.
• Аллах пенделеринин бардык иштеринен кабардар жана көрүүчү — бул бизди жакшылыкка умтулууга жана жамандыктан сактанууга түрткү берет.
• Аллахтын илими жана көрүүсү биздин иш-аракеттерибизди баалоодо жетиштүү — ошондуктан адам өзүнүн жоопкерчилигин унутпашы керек.
• Ыймандуу адам Аллахтын адилеттигине ишенип, сабыр кылып, жакшылык иштерди кылууга умтулат.
• Бул аят бизге тарыхтан сабак алууну, өткөн коомдордун акыбетине карап, туура жолду тандоону үйрөтөт.