Isro surasi — Oyat 17

Kalimalarning ma'nolari:

• Qurun – (قرون) avlodlar, ummatlar, asrlar. Bu yerda Nuh alayhissalomdan keyingi o'tgan xalqlar nazarda tutilgan.
• Ahlakna – halok qildik, yo'q qildik.
• Xabiran – har bir narsadan xabardor bo'lgan, hech narsa undan yashirin qolmaydigan.
• Basiran – hamma narsani ko'rib turuvchi, bandalarining barcha qilmishlarini guvohi bo'lgan.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom! Nuh alayhissalomdan keyin qancha-qancha avlodlar, ummatlar bo'lib o'tdiki, ular o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qildilar, Allohning buyruqlariga bo'ysunmadilar. Biz ularni halok qildik, yer yuzidan butunlay yo'q qilib tashladik. Bular orasida Od va Samud qavmlari ham bor edi. Ular shunchalik kuchli-qudratli edilarki, tog'larni o'yib uylar qurishgan, lekin ularning kuch-qudrati ham Allohning azobidan qutqara olmadi.

Ey Payg'ambar! Sizning Rabbingiz bandalarining barcha gunohlarini biluvchi va ko'ruvchi bo'lishi kifoya qiladi. Unga hech narsa yashirin emas. U har bir bandaning qilgan yaxshi-yomon amallarini biladi va ularni kuzatib turadi. Qiyomat kunida har kimga qilgan amaliga yarasha jazo yoki mukofot beradi. Demak, bu oyatda kofirlarga ogohlantirish, mo'minlarga esa tasalli va ishonch borki, Alloh ularning ahvolini biladi va adolat bilan hukm qiladi.

Foydalar:

1. Tarixdan saboq olish – O'tgan xalqlarning halok bo'lishi har bir inson uchun ibratdir. Allohning azobi kelganda hech kim qutula olmaydi, shuning uchun har bir inson o'z qilmishlarini o'ylab ko'rishi kerak.
2. Allohning ilmi va ko'rishining mukammalligi – Alloh taolo bandalarining barcha ishlarini biladi va ko'radi. Bu mo'min kishiga katta tasalli beradi: agar u yaxshilik qilsa, Alloh buni ko'radi va mukofotlaydi; agar gunoh qilsa, Alloh buni biladi va adolat bilan jazolaydi.
3. Xatolardan qaytishga undash – Bu oyat insonni gunohlardan tiyilishga, tavba qilishga chorlaydi. Chunki Alloh hamma narsani ko'rib turibdi, hech qanday gunoh yashirin qolmaydi.
4. Payg'ambarlarga tasalli – Bu oyatda Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi vasallam) tasalli berilmoqdaki, agar qavmingiz sizni yolg'onchi qilsa, bundan xafa bo'lmang. O'tgan payg'ambarlar ham shunday qiyinchiliklarni boshdan kechirganlar, lekin Alloh ularni qo'llab-quvvatlagan va zolimlarni halok qilgan.
5. Allohning adolati – Alloh hech kimga zulm qilmaydi. U har bir bandaning gunohini biladi va unga yarasha jazo beradi. Bu esa insonlarni adolatli bo'lishga va boshqalarning haqiga tajovuz qilmaslikka o'rgatadi.