سوره اسراء — آیه 5

معانی کلمات:

• بَعَثْنَا: برانگیختیم، مسلط کردیم.
• أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ: صاحبان قدرت و سختگیری شدید (جنگجویان نیرومند).
• فَجَاسُوا: گشتند، جستوجو کردند و در پی ویرانگری برآمدند.
• خِلَالَ الدِّيَارِ: میان خانهها و آبادیها.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بنیاسرائیل خبر میدهد که چون بار نخست فساد و تباهی از آنان سر زد (که در آیه قبل به آن اشاره شد، یعنی سرپیچی از فرمان خدا و تجاوز از حدود او)، وعدهی عذاب آنان فرا رسید. در آن هنگام، بندگانی از بندگان خود را بر آنان مسلط کردیم که دارای نیروی جنگی و شجاعتی سخت و بازویی توانا بودند. این بندگان (که به گفتهی مفسران، بختنصر و سپاهیانش بودند) چنان بر آنان چیره شدند که در میان خانهها و کوی و برزنهایشان به جستوجو پرداختند و آنان را کشتند و آواره کردند و اموال و آبادیهایشان را تباه ساختند. این وعدهی الهی حتمی و قطعی بود و به دلیل فساد و ظلم خود بنیاسرائیل، بدون تردید واقع شد و هیچ راه گریزی از آن نبود.

فواید و پیامهای آیه:

1. سنّت الهی در امتحان و مجازات: خداوند هرگز ظلم و فساد را بیپاسخ نمیگذارد؛ اگر جامعهای از فرمان او سرپیچی کند، ممکن است دشمنانش را بر آنان مسلط سازد تا عبرت بگیرند.
2. پشیمانی پیش از گرفتاری: این هشدارها نشان میدهد که انسان باید پیش از رسیدن عذاب، به اصلاح خود بپردازد و از فرصت توبه استفاده کند، چرا که وعدهی الهی حتمی است.
3. قدرت مطلق خداوند: خداوند با برانگیختن بندگانی سختگیر، نشان میدهد که او بر همه چیز تواناست و هیچ قدرتی در برابر ارادهی او تاب مقاومت ندارد؛ پس باید تنها از او ترسید و به او امید بست.
4. عبرت از تاریخ: داستان بنیاسرائیل برای ما مسلمانان درس است که اگر نعمتهای الهی (مانند قرآن و پیامبر) را ناسپاسی کنیم و به فساد روی آوریم، ممکن است همان سرنوشت دامنگیر ما شود؛ بنابراین باید شکرگزار نعمتها باشیم و از گناهان دوری کنیم.