Аль-Исра сүрөсү — Аят 85

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الرُّوحُ (ар-рух): Жан, рух. Бул жерде инсандын денесине жан киргизүүчү, анын жашоосун улантуучу, Аллахтын гана илиминде болгон нерсе.
• مِنْ أَمْرِ رَبِّي (мин амри Рабби): Раббимдин иши, буйругу, илими. Башкача айтканда, рухтун чыныгы сыпаты жана анын сыры Аллахка гана белгилүү.
• أُوتِيتُم (утитум): Силерге берилди. Бул жерде бардык адамдарга — ыймандууларга да, каапырларга да карата айтылып жатат.
• إِلَّا قَلِيلًا (илла калила): Аз гана нерсени. Аллахтын чексиз илиминин алдында адамдарга берилген илим өтө аз.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Каапырлар жана айрым китеп ээлери пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) рухтун чыныгы мааниси, анын сыры жөнүндө суроо беришти. Алар муну менен талашып-тартышууну жана пайгамбарды кыйын абалга коюуну көздөштү. Ошондо Аллах Таала пайгамбарына мындай деп жооп берүүнү буйруду: «Рух — Раббимдин иши, Раббимдин илиминен. Анын чыныгы сыпатын, кантип жаратылганын жана денеге кантип киргизилгенин Аллахтан башка эч ким билбейт». Башкача айтканда, рухтун сыры — Аллахтын өзүнө гана таандык болгон илимдин чөйрөсүндө. Андан кийин Аллах Таала адамдарга кайрылып: «Силерге, бүт адамзатка, илимден аз гана нерсе берилди», — деди. Бул Аллахтын чексиз, чектелбеген илиминин алдында адам баласынын илими канчалык аз экенин көрсөтөт. Адамдар канчалык илим-билимге жетишсе да, Аллахтын илиминин алдында ал тамчы суудай эле. Бул аят ыймандууларга да, каапырларга да карата айтылган, анткени бардык адамдардын илими чектелүү.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Илимдин чексиздиги Аллахка гана таандык: Адам баласы канчалык илим-билимге ээ болбосун, Аллахтын илиминин алдында ал өтө аз. Бул бизди илимдин чыныгы ээси — Аллах экенин моюнга алууга жана Ага болгон моюн сунууну тереңдетүүгө чакырат.
• Рухтун сыры — Аллахтын кудуретинин далили: Рух сыяктуу улуу сырдын Аллахка гана белгилүү болушу, Аллахтын кудуретинин жана илиминин чексиздигин көрсөтөт. Бул ыймандуу адамдын жүрөгүндө Аллахка болгон ишенимди бекемдейт.
• Илим издөөгө үндөө: Аят адамдардын илиминин аздыгын эскертүү менен бирге, илим үйрөнүүнүн, изилдөөнүн чектери чексиз экенин түшүндүрөт. Бул мусулмандарды илим-билимге умтулууга, ааламдын сырларын изилдөөгө шыктандырат.
• Ислам — илим жана акыл дини: Ислам адамдарды ой жүгүртүүгө, изилдөөгө жана илим үйрөнүүгө чакырат. Бул аят да илимдин булагы Аллах экенин, ал эми адамдарга берилген илимдин аздыгын эскертип, илимге болгон кызыгууну арттырат.
• Курандын улуулугу: Куран адамдардын суроолоруна так, даанышмандык менен жооп берет. Бул аят Курандын илимдин жана акылдын китеби экенин дагы бир жолу далилдейт.