Kahf surasi — Oyat 62

Kalimalarning ma'nolari:

• جَاوَزَا — (ular) o'tib ketdilar, ortda qoldirdilar.
• فَتَاهُ — uning xizmatkori, yordamchisi (Yusha' ibn Nun).
• غَدَاءَنَا — nonushtamizni, kunduzgi ovqatimizni.
• نَصَبًا — charchoq, mashaqqat, qiynalish.

Tafsir:

Muhammad alayhissalomning ummatidan bo'lgan Muso alayhissalom Xizr alayhissalomni topish uchun yo'lga chiqqan edilar. Ular dengizlar qo'shilgan joyga yetib borgach, Allohning amri bilan o'sha joyda baliqni unutib qo'yishdi. Baliq tirilib, dengizga yo'l olgan edi. Muso alayhissalom va uning xizmatkori o'sha joydan o'tib ketdilar. Ular uzoq yo'l yurib, o'sha manzildan ancha uzoqlashganlaridan keyin Muso alayhissalom ochlik his qildilar va xizmatkorlariga dedilar: "Bizga nonushtamizni keltir. Bu safarimizda, albatta, qattiq charchoq va mashaqqatni boshdan kechirdik."

Bu yerda diqqatga sazovor jihat shundaki, Muso alayhissalom Alloh buyurgan joydan o'tib ketganlaridan keyingina charchoqni his qildilar. Chunki ularning asl maqsadi Xizr alayhissalomni topish edi va bu yo'lda ularning diqqati shu masalaga qaratilgan edi. O'sha muhim joydan o'tib ketganlaridan so'ng, ularning e'tibori ochlik va charchoqqa qaytdi. Shu orqali ular baliqni unutganliklarini eslashlari va orqaga qaytishlari kerakligini angladilar. Bu voqea Allohning hikmati bilan sodir bo'ldi — toki Muso alayhissalom baliqning tirilib, dengizga tushgan joyini eslab, o'sha yerga qaytib borsinlar.

Foydalar:

1. Safar odoblaridan saboq — Safarda kishiga charchoq va mashaqqat yetishi tabiiy hol ekanini, bu musulmonning iymonini sinovdan o'tkazish vositasi ekanini bildiradi. Sabr qilgan kishiga Alloh albatta yengillik beradi.
2. Ilm talabidagi g'ayrat — Muso alayhissalomning ilm olish yo'lidagi bu mashaqqatlari, hatto payg'ambar bo'lishlariga qaramay, ilm izlab uzoq safarga chiqishlari — ilm talab qilishning fazilatini ko'rsatadi. Bu har bir musulmon uchun o'rnakdir.
3. Xizmatkor va rahbar o'rtasidagi munosabat — Muso alayhissalomning o'z xizmatkoriga nisbatan muloyim muomalada bo'lishlari, unga "yigitim" deb murojaat qilishlari — kattalarning kichiklarga nisbatan mehribon bo'lishlari lozimligini o'rgatadi.
4. Unutish ham hikmatdan xoli emas — Muso alayhissalom baliqni unutganlari Allohning rejasi edi. Bu shuni ko'rsatadiki, ba'zan inson unutishi orqali ham Alloh buyuk hikmatlarni amalga oshiradi. Musulmon hech qachon biror narsani unutganida yoki biror ishi chappa ketganida xafa bo'lmasligi kerak, chunki unda ham bir yaxshilik bo'lishi mumkin.
5. Oziq-ovqatning qadri — Safarda ochlik his qilinganda ovqatning qadri yaxshi bilinadi. Bu esa insonni Allohning ne'matlariga shukr qilishga yetaklaydi.