Kahf surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• lan tastati'a: aslo qodir bo'lolmaysan, uddasidan chiqolmaysan.
• sabran: sabr qilish, toqat qilish.

Tafsir:

Xizr alayhissalom Muso alayhissalomga shunday dedilar: "Ey Muso, sen men bilan birga bo'lishga, menga ergashishga va ko'radigan ishlarimga sabr qilishga aslo qodir bo'lolmaysan." Chunki Muso alayhissalomda Alloh taolo tomonidan berilgan zohiriy ilm (shariat ilmi) bor edi. Xizr alayhissalomda esa Alloh taolo tomonidan berilgan botiniy ilm (maxfiy ilm) bor edi. Xizr alayhissalom qiladigan ba'zi ishlar zohiran shariat qoidalariga zid ko'rinishi mumkin edi. Shuning uchun Muso alayhissalom bu ishlarni ko'rib, ularni inkor etar va sabr qila olmas edi. Xizr alayhissalom buni oldindan bilganlari uchun Muso alayhissalomni ogohlantirdilar: sen mening huzurimda bo'ladigan ishlarga sabr qila olmaysan, chunki sen ko'zing bilan ko'rgan narsalarga qarab hukm qilasan, men esa Alloh taoloning maxfiy ilmi bilan ish qilaman.

Foydalar:

• Har bir inson o'ziga berilgan ilm va imkoniyatlar doirasida ish qiladi. Birovning ilmiga qarab uni ayblashdan oldin, Alloh taoloning har bir bandaga turli xil ilm va fazl ato etishini yodda tutish kerak.
• Ilmning xilma-xilligi — Allohning buyuk hikmatidir. Ba'zi ilmlar zohiriy (shariat ilmi), ba'zilari botiniy (maxfiy ilmlar) bo'lishi mumkin. Bu esa musulmonlarni bir-biriga nisbatan kamtarin bo'lishga, o'z bilmagan narsalarini boshqalardan o'rganishga undaydi.
• Sabr — buyuk fazilatdir. Biroq har bir insonning sabr qilish darajasi har xil. Alloh taolo har kimga o'z qobiliyatiga yarasha vazifa yuklaydi.
• Ustoz va shogird munosabatlarida, ilm o'rganishda sabr va xushmuomalalik zarur. Ilm o'rganuvchi kishi o'z ustozining xatti-harakatlarini shoshilinch hukm qilmasligi, balki sabr bilan o'rganishi kerak.
• Bu oyatda musulmonlar uchun go'zal odob namunasi bor: inson o'zidan ilmliroq kishilardan o'rganishda kamtarin bo'lishi va ularning ishlariga shoshilinch baho bermasligi lozim.