Kahf surasi — Oyat 68

Kalimalarning ma'nolari:

• Tasbir – sabr qilmoq, toqat qilmoq.
• Tuhit – to‘liq qamrab olmoq, ichidan xabardor bo‘lmoq.
• Xubran – bilim, xabardorlik, ichki haqiqatni anglash.

Tafsir:

Xizr alayhissalom Muso alayhissalomga o‘zining qiladigan ishlari zohiran g‘alati va tushunarsiz ko‘rinishini, ammo bularning barchasi Alloh taoloning o‘zi o‘rgatgan hikmat va ilmga asoslanganini bayon qilib, unga shunday dedi: "Ey Muso, sen qanday qilib mening qilgan ishlarimga sabr qila olasan? Axir sen bu ishlarning ichki yuzini, ular ortidagi hikmatni bilmaysan. Sen faqat zohiriy ko‘rinishga qarab hukm qilasan, lekin men Alloh taolo menga o‘rgatgan ilmi ladunniy (maxfiy ilm) asosida ish qilaman. Shuning uchun ham sen ko‘rgan narsalarga sabr qilishing juda qiyin, chunki sabr qilish uchun ishning oxiri va hikmatini bilish kerak. Sen esa buni bilmaganing uchun, ko‘zing bilan ko‘rgan zohiriy manzaralarga qarab, yuraging ularni inkor etadi va sabr qila olmaysan."

Foydalar:

• Inson o‘zi bilmagan narsalarga sabr qilishi juda qiyin ekanini anglaydi. Shuning uchun ham ilm olish, o‘rganish insonning sabr-toqatini oshiradi.
• Alloh taoloning ba'zi bandalariga bergan maxsus ilm va hikmatlari bor bo‘lib, ularni oddiy aql bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Bu esa musulmonlarni Allohning cheksiz ilmi va hikmati oldida kamtarin bo‘lishga o‘rgatadi.
• Zohiriy ko‘rinishga qarab shoshilinch hukm chiqarmaslik, balki ishlarning ichki yuzini va oxiratdagi natijasini o‘ylab, sabr qilish kerakligini o‘rgatadi.
• Ustoz va murabbiylarning ba'zi tarbiyaviy usullari shogirdga tushunarsiz tuyulishi mumkin, ammo ularning ortida yaxshi niyat va hikmat yotgan bo‘ladi. Shuning uchun o‘z ustoziga ishonch va sabr qilish lozim.
• Bu voqea musulmonlarga ilm olishdagi sabr-toqatning ahamiyatini va ilm talab qilishda shoshilmaslik, balki bosqichma-bosqich o‘rganish kerakligini o‘rgatadi.