Аль-Кахф сүресі — Аят 93

1. Сөздердің мағынасы:

• حَتَّىٰ إِذَا: "Тіпті ол ... кезде" деген мағынаны білдіреді, яғни сапардың соңғы нүктесін жеткенін білдіреді.
• بَلَغَ: "Жетті" деген сөз.
• بَيْنَ السَّدَّيْنِ: "Екі бөгеттің (қорғанның) арасына" дегенді білдіреді. Бұл жерде екі тау немесе екі кедергі арасындағы тар асу (шатқал) туралы айтылып отыр.
• وَجَدَ: "Тапты, кездестірді" деген мағынада.
• مِن دُونِهِمَا: "Олардың (екі бөгеттің) арғы жағында, бер жағында" дегенді білдіреді.
• قَوْمًا: "Бір халықты, елді" деген сөз.
• لَّا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا: "Айтылған сөзді әрең түсінетін, түсінуге шамасы жетпейтін" деген мағынаны береді.

1. Аяттың тәпсірі:

Зүлқарнайын (оның тарихы туралы Аллаһ біледі) ұзақ сапар шегіп, шығыс пен батысты аралап өткен соң, екі таудың немесе екі үлкен кедергінің арасындағы тар асуға жетеді. Осы жерде ол бір халықты кездестірді. Бұл халықтың ерекшелігі — олар басқалардың тілін, айтқан сөзін дұрыс түсіне алмайтын, түсінуге қабілеттері шектеулі еді. Олар өзгелермен тіл табысуда, сөзді ұғынуда қиындық көріп, айтылғанды әрең ұғатын. Кейбір тәпсіршілер бұл халықтың тілінің басқа жұртқа түсініксіз болғанын, ал кейбіреулері олардың сөзді түсіну қабілетінің өзі әлсіз болғанын айтады. Қалай болғанда да, бұл жерде Зүлқарнайынның кездескен қауымының өзгелермен қарым-қатынасы шектеулі, түсінісуі қиын болғандығы баяндалады. Бұл оқиға Зүлқарнайынның әділ билеуші, Аллаһтың берген мүмкіндіктерін пайдаланып, жер жүзінде игілік орнатушы ретіндегі сапарының бір бөлігі ретінде суреттеледі.

1. Аяттан алынатын пайдалы қорытындылар:

• Аллаһ тағала құлдарына әртүрлі халықтар мен қауымдарды таныстырып, олардың арасындағы айырмашылықтарды көрсетеді. Бұл — Аллаһтың құдіретінің және жаратылыстағы әралуандылықтың белгісі.
• Тіл мен түсінісу қабілеті — Аллаһтың үлкен нығметі. Осы нығметті бағалап, оны жақсылыққа пайдалану керек.
• Зүлқарнайын сияқты әділ, қайырымды билеушілер әлсіз, түсінісуі қиын қауымдарға да көмек қолын созған. Бұл — исламның мейірімділік пен әділеттілік діні екенін көрсетеді.
• Қиындыққа тап болған адамдарға көмектесу, олардың тілін түсінуге тырысу — үлкен сауапты іс. Ислам әрқашан жақсылыққа, бірлікке және өзара түсіністікке шақырады.
• Бұл аят бізге Құранның тек тарихи оқиғаларды баяндап қана қоймай, адамзатқа үлгі-өнеге беретін ғибраттарға толы кітап екенін көрсетеді. Құран оқыған адам әрдайым ой түйіп, өз өміріне пайдалы қорытынды шығара алады.