Kahf surasi — Oyat 93

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّدَّيْنِ: ikki tog' orasidagi bo'g'iz yoki to'siq.
• مِن دُونِهِمَا: ularning (ikki tog'ning) narigi tomonida, orqasida.
• لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلًا: ular boshqa odamlarning so'zini deyarli tushunmaydilar, ya'ni ularning tili begona va muloqot qilishlari juda qiyin edi.

Tafsir:

Zulqarnayn g'arbga va sharqqa qarab yurishini davom ettirib, nihoyat ikki baland tog' orasidagi tor bir o'tish joyiga yetib keldi. Bu joy tabiiy bir to'siq bo'lib, uning ortida esa boshqa bir qavm yashar edi. Bu qavmning tili o'zga bo'lib, ular boshqa odamlarning so'zini deyarli tushunmas edilar. Ular yolg'iz va chetda qolgan, boshqa xalqlar bilan aloqasi deyarli yo'q odamlar edi. Shuning uchun ular bilan suhbatlashish, ularning ehtiyojlarini anglash juda mushkul edi. Bu holat ularning zaifligi va yordamga muhtojligini ko'rsatardi. Zulqarnayn mana shu joyga yetib borgach, ularning ahvolini ko'rdi va ular bilan qanday muomala qilishni o'ylay boshladi.

Foydalar:

• Bu oyatdan o'rganamizki, insonlar orasida til va tushunish farqlari bo'lishi mumkin, ammo ezgu niyat va yordam berish istagi barcha to'siqlarni yengib o'tadi.
• Zulqarnaynning bu safarlari odamlarga yordam berish, ularning muammolarini hal qilish uchun qilingan harakatlardan iborat edi. Bu esa musulmonlarga boshqa xalqlarga nisbatan rahm-shafqatli bo'lishni va ularning ahvolini tushunishga harakat qilishni o'rgatadi.
• Shuningdek, bu oyatda Alloh taoloning qudrati va hikmati namoyon bo'ladi: U yer yuzida turli xil xalqlarni yaratgan va ularning har biriga o'ziga xos til va madaniyat bergan. Bu esa odamlarning bir-birini tanishishi va o'rganishi uchun sababdir.
• Qiyinchiliklarga qaramay, yaxshilik qilishdan to'xtamaslik kerak. Zulqarnayn bu qavmning tilini tushunmasa ham, ularga yaqinlashdi va ularning holatini o'rgandi. Bu esa insonlarni birlashtirish va ularga xizmat qilishda sabr-toqatli bo'lishni o'rgatadi.