سوره کہف — آيت 93

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• حَتَّىٰ: تان جو، ايستائين جو.
• بَلَغَ: پهتو، رسيو.
• السَّدَّيْنِ: ٻن ديوارن يا ٻن جبلن جي وچ ۾ بندش. (سَدّ معنيٰ بندش، ۽ سَدَّيْن معنيٰ ٻه بندشون).
• وَجَدَ: ڏٺائين، لڌائين.
• مِن دُونِهِمَا: انهن ٻنهي جي هن پاسي، يعني ٻنهي بندشن کان اڳتي يا انهن جي پويان.
• قَوْمًا: هڪ قوم، ماڻهن جو گروهه.
• لَّا يَكَادُونَ: اهي تقريباً نه ٿا، اهي بلڪل نه ٿا.
• يَفْقَهُونَ: سمجهن ٿا، پرکين ٿا.
• قَوْلًا: ڳالهه، ڪلام، گفتگو.

2) آيت جي تفسير:

هن آيت ۾ الله تعاليٰ حضرت ذوالقرنين جي سفر جو ذڪر ڪري ٿو. هو ايستائين سفر ڪندو رهيو تان جو ٻن جبلن يا ٻن بندشن جي وچ ۾ پهتو. اتي هن اهڙا ماڻهو ڏٺا جيڪي ٻين جي ڳالهه ٻولهه سمجهڻ کان تقريباً قاصر هئا. يعني اهي ٻين قومن جي ٻولي نه ٿي سمجهيائون ۽ نه ئي پنهنجي ڳالهه ٻين کي چڱي طرح سمجهائي ٿي سگهيا. انهن جي ٻولي ۽ سمجهه محدود هئي، جنهن ڪري ٻين سان رابطو ڪرڻ ۾ کين ڏکيائي ٿيندي هئي. حضرت ذوالقرنين انهن ماڻهن کي اتي ئي ويٺل ڏٺو، جيڪي ٻن بندشن جي هن پاسي آباد هئا.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ بندن کي سفر ۽ ڪشالا ڏئي ٿو، جيئن حضرت ذوالقرنين کي ڏنائين، ۽ اهو سفر سندس عزت ۽ مقام ۾ اضافو ئي ڪري ٿو.
• دنيا ۾ مختلف قومون، ٻوليون ۽ ثقافتون آهن، اهو الله جي قدرت جو نشان آهي. اسان کي ٻين قومن ۽ ٻولين جي ماڻهن سان حسن سلوڪ ۽ سهڻي طريقي سان پيش اچڻ گهرجي.
• جيڪڏهن ڪو ماڻهو ڪنهن ٻولي يا ڳالهه کي نه ٿو سمجهي، ته ان ۾ ڪا ميار نه آهي، پر ان جي مدد ڪرڻ ۽ سمجهائڻ جي ڪوشش ڪرڻ اسان جو فرض آهي.
• قرآن پاڪ ۾ الله تعاليٰ مختلف قومن ۽ واقعن جو ذڪر ڪري ٿو ته جيئن اسان نصيحت حاصل ڪريون ۽ پنهنجي زندگي ۾ انهن مان سبق سکيون.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته علم، سمجهه ۽ ٻولي الله جي وڏي نعمت آهي، جنهن تي اسان کي شڪر ادا ڪرڻ گهرجي ۽ ان کي ٻين جي ڀلي لاءِ استعمال ڪرڻ گهرجي.