سوره مریم — آيت 69

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• ثُمَّ: پوءِ، ان کان پوءِ.
• لَنَنزِعَنَّ: اسان ضرور ڪڍنداسين، الڳ ڪنداسين.
• شِيعَةٍ: گروهه، جماعت، طائفه (هتي مراد ڪفر ۽ گمراهيءَ جا گروهه آهن).
• أَيُّهُمْ: انهن مان جيڪو.
• أَشَدُّ: وڌيڪ سخت، وڌيڪ شديد.
• عِتِيًّا: سرڪشي ۽ نافرماني (هي لفظ ”عتو“ جو مصدر آهي، جنهن جي معنيٰ آهي حد کان وڌيڪ سرڪشي ۽ الله جي نافرمانيءَ ۾ ضد ڪرڻ).

2) آيت جي تفسير:

پوءِ الله تعاليٰ فرمائي ٿو ته اسان هر گروهه ۽ جماعت مان انهن ماڻهن کي ضرور الڳ ڪري ڪڍنداسين جيڪي الله جي نافرمانيءَ ۾ سڀ کان وڌيڪ سخت ۽ سرڪش هئا. يعني قيامت جي ڏينهن جڏهن حساب ڪتاب ٿيندو، تڏهن هر گمراهه گروهه مان سندن سردار ۽ اڳواڻ — جيڪي دنيا ۾ گمراهيءَ ۾ اڳيان هئا ۽ ٻين کي به گمراهه ڪندا هئا — انهن کي سڀ کان پهرين عذاب ڏيڻ لاءِ ڪڍيو ويندو. اهي ئي ماڻهو هئا جيڪي الله جي نافرمانيءَ ۾ حد کان وڌي ويا هئا ۽ حق جي مخالفت ۾ سڀ کان زياده ضد ڪندا هئا. الله تعاليٰ سڀني کي سندن ڪرڻن جو پورو پورو بدلو ڏيندو ۽ ڪنهن تي به ظلم نه ٿيندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ انصاف ڪرڻ وارو آهي ۽ هر هڪ کي سندس ڪرڻي مطابق جزا ڏيندو — جيڪو جيترو وڌيڪ گناهه ۾ اڳيان هوندو، اوترو ئي وڌيڪ عذاب جو مستحق هوندو.
• اسان کي گمراهه ڪندڙ اڳواڻن ۽ سردارن کان بچڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهي ئي قيامت جي ڏينهن سڀ کان پهرين پڪڙيا ويندا.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان هميشه حق جي راهه تي هلون، نيڪيءَ ۾ اڳيان رهون ۽ برائيءَ ۽ سرڪشيءَ کان پري رهون.
• الله جي رحمت ۽ انصاف تي يقين اسان جي دلين کي سڪون ۽ تسلي ڏئي ٿو ته ڪنهن به نيڪ عمل جو اجورو ضايع نه ٿيندو ۽ ڪنهن به بدڪردار کي سندس بديءَ کان سواءِ نه ڇڏيو ويندو.
• قرآن مجيد ۾ اهڙيون آيتون اسان کي آخرت جي حساب ڪتاب جي ياد ڏيارين ٿيون، ته جيئن اسان دنيا ۾ ئي پنهنجي زندگيءَ کي سنوارڻ جي ڪوشش ڪريون ۽ الله جي نافرمانيءَ کان پرهيز ڪريون.