بقرہ سۈرىسى — ئايەت 135

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• هُودًا: يەھۇدىيلار، يەنى يەھۇدىي دىنىغا كىرگەن كىشىلەر.
• نَصَارَىٰ: ناسارالار، يەنى خىرىستىيانلار.
• تَهْتَدُوا: ھىدايەت تېپىسىلەر، توغرا يولغا يېتەرسىلەر.
• مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ: ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنى ۋە يولى.
• حَنِيفًا: ھەق دىنغا مايىل بولغان، باتىل دىنلاردىن يۈز ئۆرۈپ ھەق دىنغا قاراپ ماڭغان.
• مِنَ الْمُشْرِكِينَ: مۇشرىكلاردىن، يەنى ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەن كىشىلەردىن.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

يەھۇدىيلار مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىگە: «يەھۇدىي بولۇڭلار، شۇنداق بولساڭلار ھىدايەت تېپىسىلەر» دېدى. ناسارالارمۇ ئۇلارغا: «ناسارا بولۇڭلار، شۇنداق بولساڭلار ھىدايەت تېپىسىلەر» دېدى. ھەر ئىككى گۇرۇھ ئۆزىنىڭلا ھەق دىندا ئىكەنلىكىنى، باشقىلارنىڭ ھىدايەت تېپىشى ئۈچۈن ئۆز دىنىغا كىرىشى كېرەكلىكىنى دەۋا قىلدى.

ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا: «ئۇلارغا ئېيتقىنكى، ھەقىقەتەن بىز ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ دىنىغا ئەگىشىمىز. ئۇ باتىل دىنلارنىڭ ھەممىسىدىن يۈز ئۆرۈپ، پەقەت ھەق دىنغا يۈزلەنگەن ھەنىفە ئىدى. ئۇ ھەرگىزمۇ ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگۈچىلەردىن بولمىغان» دەپ جاۋاب بەرگىن.

بۇ ئايەت ئەھلى كىتابلارنىڭ ئۆزلىرىنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ يولىدا دەپ دەۋا قىلغانلىقىغا قارىماي، ئەمەلىيەتتە شېرىككە چۆمۈلگەنلىكىنى ئاشكارىلاپ، ئۇلارنى تەنقىد قىلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بىرگە مۇئمىنلەرگە ھەقىقىي ئىمان يولىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇكى، ئۇ بولسىمۇ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەنىفىيە دىنىغا ئەگىشىش، يەنى يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىش ۋە ھېچ نەرسىنى ئۇنىڭغا شېرىك قىلماسلىقتۇر.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ھىدايەت پەقەت ئاللاھنىڭ يولىدا بولىدۇ، ئىنسانلارنىڭ ئۆز دىنىنى ھەق دەپ دەۋا قىلىشى ھەقىقەتنى ئۆزگەرتەلمەيدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەنىفىيە دىنىنىڭ داۋامىدۇر، شۇڭا ئىسلام ئەڭ قەدىمىي ۋە ئەڭ ساپ تەۋھىد دىنىدۇر.
• شېرىكتىن پاك بولۇش ھەقىقىي ئىماننىڭ ئاساسىدۇر. ئىبراھىم ئەلەيھىسسالام ھەرگىز مۇشرىكلاردىن بولمىغان.
• بۇ ئايەت مۇسۇلمانلارنى ئۆز دىنىغا مەغرۇرلىنىشقا ۋە ئۇنىڭ ھەقىقىي قىممىتىنى چۈشىنىشكە تەرغىب قىلىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئىنساننى باتىل دىنلاردىن يۈز ئۆرۈپ، يالغۇز ئاللاھقا يۈزلەنگەن ھەقىقىي ھىدايەت يولىغا باشلايدۇ.