سوره بقره — آیه 163

معانی کلمات:

• إِلَٰهٌ: معبود، خدایی که شایسته پرستش است.
• وَاحِدٌ: یگانه، یکتا، بدون شریک و همتا.
• الرَّحْمَٰنُ: بخشنده بسیار مهربان که رحمتش شامل همه موجودات است.
• الرَّحِيمُ: مهربانِ ویژه به مؤمنان در دنیا و آخرت.

تفسیر آیه:

ای مردم! معبودِ شما که شایسته پرستش است، فقط یک معبود است و بس. او در ذات، صفات و افعالش یگانه و بینظیر است؛ هیچ شریکی در الوهیت ندارد و هیچ کس جز او سزاوار عبادت نیست. او «رحمان» است؛ یعنی رحمتش همه مخلوقات را در دنیا فرا گرفته و به همه نعمتهای بیپایان عطا کرده است. و او «رحیم» است؛ یعنی رحمت ویژهای برای مؤمنان دارد و در آخرت آنان را با فضل و کرم خود وارد بهشت میکند. پس تنها او را بپرستید و از او یاری بخواهید، چرا که هیچ معبود حقی جز او وجود ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید، پایه و اساس دین اسلام است؛ همه پیامبران الهی برای دعوت به همین حقیقت مبعوث شدهاند.
• شناخت خداوند به نامهای «رحمان» و «رحیم» امید را در دل انسان زنده میکند و او را به توبه و بازگشت به سوی خدا ترغیب مینماید.
• اگر بدانیم خدای ما یکتا و مهربان است، هرگز در برابر غیر او سر تعظیم فرود نمیآوریم و از هیچ قدرتی جز او نمیهراسیم.
• این آیه به ما میآموزد که عبادت تنها شایسته خداست و هر نوع پرستش غیر او، باطل و بیاساس است.
• رحمت گسترده خداوند، انگیزهای برای محبت به خلق و مهربانی با دیگران است؛ همانگونه که خداوند با ما مهربان است، ما نیز باید با بندگان او مهربان باشیم.