سوره بقرہ — آيت 163

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• وَإِلَٰهُكُمْ: ۽ اوھان جو معبود.
• إِلَٰهٌ وَاحِدٌ: هڪ ئي معبود آهي، جيڪو پنهنجي ذات ۾ يگانو ۽ بي مثال آهي.
• لَّا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ: ڪو به عبادت جي لائق ناهي سواءِ ان جي.
• الرَّحْمَٰنُ: تمام گهڻي رحمت وارو، جنهن جي رحمت سڀني مخلوق تي عام آهي.
• الرَّحِيمُ: ٻهڳڻو مهربان، جيڪو مؤمنن تي خاص رحمت ڪندڙ آهي.

2) تفسير:

اي ماڻهو! اوھان جو حقيقي ۽ سچو معبود رڳو هڪ الله آهي. هو پنهنجي ذات ۾ اڪيلو ۽ يگانو آهي، سندس نالا ۽ صفتون به بي مثال آهن، ۽ سندس ڪم به ڪنهن ٻئي جهڙا ناهن. سڄي مخلوق جي عبادت جو حقدار رڳو هو ئي آهي، ان کان سواءِ ڪو ٻيو عبادت جي لائق ناهي. هو ”الرحمان“ آهي، يعني پنهنجي ذات ۽ پنهنجن ڪمن ۾ بيحد رحمت وارو، جنهن جي رحمت سڀني مخلوقات تي پکڙيل آهي، ۽ ”الرحيم“ آهي، يعني مؤمنن تي وڏو مهربان، جن کي هو بيشمار نعمتون عطا ڪري ٿو.

هي آيت ان بنيادي عقيدي جو اعلان آهي ته الله تعاليٰ پنهنجي ذات، صفتن ۽ افعال ۾ اڪيلو ۽ بي نظير آهي، ۽ عبادت جو حقدار رڳو هو ئي آهي. جڏهن مشرڪن هي آيت ٻڌي ته انهن چيو ته جيڪڏهن تون سچو آهين ته ڪا اهڙي نشاني آڻ جنهن سان تنهنجي سچائي معلوم ٿئي، پوءِ الله تعاليٰ انهن جي جواب ۾ اڳتي وڌندڙ آيتون نازل فرمائيون.

3) فائدا ۽ سبق:

• توحيد جي سکيا: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته الله تعاليٰ هڪ آهي، سندس ڪو شريڪ ناهي، ۽ رڳو هو ئي عبادت جي لائق آهي. اهو ئي اسلام جو بنيادي عقيدو آهي.
• الله جي رحمت تي ڀروسو: الله تعاليٰ ”الرحمان“ ۽ ”الرحيم“ آهي، يعني سندس رحمت تمام وسيع ۽ عام آهي. اهو اسان کي اميد ڏئي ٿو ته اسان جي رب جي رحمت کان ڪو به مايوس نه ٿئي.
• اسلام جي سادگي ۽ سهولت: اسلام جو عقيدو نهايت سادو ۽ واضح آهي — هڪ الله جي عبادت. ان ۾ ڪا پيچيدگي يا ڪيترن معبودن جي ڳولي نه آهي، جيڪا انسان لاءِ فطري ۽ آسان آهي.
• شڪرگذاري جو جذبو: جڏهن اسان الله جي بيشمار نعمتن ۽ سندس رحمت تي غور ڪيون ٿا ته اسان ۾ شڪرگذاري ۽ محبت جو جذبو پيدا ٿئي ٿو، جيڪو اسان کي اسلام سان وڌيڪ جڙڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.
• قرآن جي عظمت: هي مختصر آيت پنهنجي اندر ۾ عقيدي جو سمورو خلاصو سمائي ويٺي آهي، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته قرآن ڪيترو جامع ۽ حڪمت سان ڀريل آهي.