સૂરા અલ-બકરા — આયત 163

૧) શબ્દોના અર્થ:

• إِلَٰهُكُمْ: તમારો પૂજ્ય, તમારો ઉપાસ્ય.
• إِلَٰهٌ وَاحِدٌ: એક જ ઈશ્વર, જે પોતાના સ્વરૂપ, નામો, ગુણો અને કાર્યોમાં અદ્વિતીય છે.
• لَّا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ: તેના સિવાય કોઈ સાચો પૂજ્ય નથી.
• الرَّحْمَٰنُ: અપાર દયાળુ — જેની દયા દરેક સૃષ્ટિને આવરી લે છે.
• الرَّحِيمُ: ખાસ દયાળુ — જે મોમિનો (ઈમાનવાળાઓ) પર ખાસ કરુણા કરે છે.

૨) આયતની તફસીર:

હે લોકો! તમારો સાચો પૂજ્ય એક જ ઈશ્વર છે. તે પોતાના જાતમાં, નામોમાં, ગુણોમાં અને કાર્યોમાં એકલો અને અદ્વિતીય છે. તેના સિવાય કોઈ પણ પૂજા લાયક નથી. તે "અર-રહમાન" છે — જેની દયા અસીમ છે અને દરેક સૃષ્ટિ સુધી પહોંચે છે, અને તે "અર-રહીમ" છે — જે પોતાના બંદાઓ પર ખાસ કરુણા કરે છે અને તેમને અગણિત નેઅમતો (કૃપાઓ) આપે છે.

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા પોતાની ઝાત (સ્વરૂપ)ની એકતા અને તૌહીદ (એકેશ્વરવાદ)ની સ્પષ્ટ જાહેરાત કરે છે. તેની દયા બે પ્રકારની છે: એક સામાન્ય દયા જે દરેક મખલૂક (સૃષ્ટિ)ને મળે છે — મુસલમાન, ગૈર-મુસલમાન, ઈન્સાન, જાનવર, પંખી — બધાને રોજી, હવા, પાણી, સૂરજનો પ્રકાશ વગેરે મળે છે. બીજી ખાસ દયા જે ફક્ત મોમિનોને મળે છે — ઈમાન, હિદાયત, કુરઆનની સમજ અને આખિરતમાં જન્નત. આમ, અલ્લાહ તઆલા એક જ છે, તેના સિવાય કોઈ પૂજ્ય નથી, અને તે અપાર દયાળુ અને ખાસ કરુણાળુ છે.

૩) આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને ઈસ્લામ તરફ આકર્ષણ:

• તૌહીદની સુંદરતા: આ આયત ઈસ્લામનો પાયો — "તૌહીદ" (એકેશ્વરવાદ) — ખૂબ જ સરળ અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં રજૂ કરે છે. જે વ્યક્તિ આ સત્ય સમજી લે, તેના જીવનમાં શાંતિ અને દિશા આવે છે.
• અલ્લાહની દયાની ઓળખ: અલ્લાહ ફક્ત શક્તિશાળી અને ન્યાયકર્તા જ નથી, પણ "અર-રહમાન" અને "અર-રહીમ" છે — અપાર દયાળુ અને ખાસ કરુણાળુ. તે દરેકને દયા આપે છે, ભલે તે ભૂલો કરે. આ દયા આપણને તેની નજીક લાવે છે.
• એકતાનો સંદેશ: જ્યારે આખી સૃષ્ટિ એક જ ઈશ્વરની બનાવેલી છે, તો આપણે પણ એક જ ઈશ્વરની ઇબાદત કરવી જોઈએ. આ એકતા આપણને ભાઈચારો, સમાનતા અને પરસ્પર પ્રેમ શીખવે છે.
• કુરઆનની સરળતા: આ આયત દર્શાવે છે કે કુરઆનનો સંદેશ કેટલો સરળ અને સ્પષ્ટ છે — "તમારો પૂજ્ય એક જ છે, તેના સિવાય કોઈ પૂજ્ય નથી." આ સરળતા દરેક વ્યક્તિને સમજી શકાય તેવી છે