سوره بقره — آیه 166

معانی کلمات:

• تَبَرَّأَ: بیزاری جست، دوری گزید.
• اتُّبِعُوا: کسانی که از آنان پیروی شده بود (رهبران و بزرگان).
• اتَّبَعُوا: پیروان و دنبالهروان.
• تَقَطَّعَت: بریده و گسسته شد.
• الأَسْبَاب: رشتهها و پیوندها (نسب، دوستی، دین و هرگونه ارتباط).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از هولناکترین صحنههای روز قیامت اشاره میکند؛ زمانی که عذاب الهی را با چشمان خود میبینند، رهبران و پیشوایان گمراه که در دنیا مردم را به کفر و شرک دعوت کرده بودند، به کلی از پیروان خود بیزاری میجویند و هرگونه رابطهای را با آنان انکار میکنند. در آن لحظهی وحشتناک، تمام رشتههای محبت، خویشاوندی، دوستی و حتی همان دین و آیینی که در دنیا به آن دل بسته بودند، از هم گسسته میشود و هیچ وسیلهی نجات و راه نجاتی برایشان باقی نمیماند. آنان که در دنیا به یکدیگر امید بسته بودند و فکر میکردند این پیوندها در آخرت به کارشان میآید، ناگهان میبینند که همهی اینها پوچ و بیارزش بوده و هیچ کمکی به آنها نمیکند. در حقیقت، آن رهبران نه تنها نمیتوانند یاریشان کنند، بلکه از آنان تبرّی میجویند و این جدایی و بیزاری، درد و عذاب آنان را دوچندان میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• پیروی کورکورانه از رهبران گمراه، در روز قیامت جز حسرت و ندامت نتیجهای ندارد و هیچ پیوندی نمیتواند انسان را از عذاب الهی نجات دهد.
• تنها وسیلهی نجات در آخرت، ایمان راستین و عمل صالح است، نه ارتباطات دنیوی و نسب و حسب.
• انسان نباید فریب ظاهر و مقام رهبران گمراه را بخورد؛ زیرا در روزی که هیچ سودی ندارد، آنان از پیروان خود بیزاری میجویند.
• این آیه هشداری است برای همه تا در انتخاب الگو و پیشوای خود دقت کنند و تنها از کسانی پیروی کنند که آنان را به راه حق و رستگاری هدایت میکنند.