Аль-Бакара сүрөсү — Аят 170

1. Сөздөрдүн мааниси:

• أَلْفَيْنَا — таптык, кезиктик, үстүндө болдук.
• آبَاءَنَا — ата-бабаларыбыз.
• أَوَلَوْ — аба, эмне, ал тургай... дегенди билдирген суроо-таң калуу ырастоосу.
• يَعْقِلُونَ — акыл жүгүртүшөт, түшүнүшөт.
• يَهْتَدُونَ — туура жолго түшүшөт, туура жол табышат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын жана адашкан адамдардын туура жолго келүүдөн баш тарткан кайсар мамилесин баяндайт. Аларга ыймандуу адамдар насаат кылып: «Аллах түшүргөн Куранга жана туура жолго ээрчигиле»,— деп айтышканда, алар текеберлик менен: «Жок, биз ата-бабаларыбыздан калган нерселерге гана ээрчийбиз»,— деп жооп беришет. Башкача айтканда, алар Аллахтын буйругун четке кагып, ата-бабаларынын салт-санаасын, ишенимдерин жана адатка айланган жолдорун ээрчүүнү тандашат.

Андан соң Аллах Таала аларга таң каларлык суроо берет: «Эмне, алар ата-бабаларына ээрчийби, эгерде ата-бабалары эч нерсени түшүнбөгөн, акыл жүгүртпөгөн жана туура жолго түшпөгөн болсо?» Бул жерде алардын ата-бабалары динди түшүнбөгөн, туура жолду таппаган адашкан адамдар болгону айтылат. Ошентсе да алар сокур түрдө ата-бабаларынын артынан ээрчишет. Бул — акылга сыйбаган, туура эмес жол. Аллах Таала алардын мындай кылык-жоругун айыптап, акыл жүгүртүүгө жана туура жолду издөөгө чакырат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Акылды колдонууга чакыруу: Ислам адамды сокур туура эмес ээрчүүдөн эмес, акыл жүгүртүп, далилдерди изилдеп, туура жолду тандоого үндөйт. Бул — Исламдын илимге жана ой жүгүртүүгө берген баасынын далили.
• Ата-баба салтынан жогору турган акыйкат: Ата-бабанын жолу акыйкатка туура келсе гана ээрчүүгө татыктуу. Эгер ал адашуу болсо, ага ээрчүү туура эмес. Ислам адамды акыйкатка жеткирүүчү жолго чакырат.
• Курандын туура жол экендиги: Аллах түшүргөн Куран — адамзат үчүн эң туура жол көрсөткүч. Ага ээрчүү адамды дүйнө жана акырет бактысына жеткирет.
• Ойлонуу жана изилдөө — ыймандын негизи: Ар бир адам өз ишенимин акыл менен, далил менен бекемдеши керек. Ислам адамды ойлонууга, изилдөөгө жана акыйкатты табууга чакырат.
• Ыймандууларга насаат кылуу милдети: Ыймандуулар адашкандарга акыйкатты айтып, насаат кылышы керек. Бул — жакшылыкка чакыруу жана жамандыктан кайтаруу милдетинин бир бөлүгү.