Baqara surasi — Oyat 170

Kalimalarning ma'nolari:

• أَلْفَيْنَا: topdik, uchratdik.
• آبَاءَنَا: ota-bobolarimiz.
• لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا: hech narsani aql bilan anglamaydilar, idrok etmaydilar.
• وَلَا يَهْتَدُونَ: to‘g‘ri yo‘lga hidoyat topmaydilar.

Tafsir:

Qachonki mo‘minlar nasihat qilib, bu kofirlarga: "Alloh nozil qilgan Qur'on va hidoyatga ergashinglar", deyishsa, ular o‘jarlik bilan: "Yo‘q, biz ota-bobolarimizni qanday din va odatlar ustida topsak, o‘shalarga ergashamiz", deb javob beradilar. Ular ota-bobolarining yo‘lini, hatto ota-bobolari hech narsani aql bilan anglamagan, to‘g‘ri yo‘lni topa olmagan bo‘lsalar ham, ko‘r-ko‘rona taqlid qilishda davom etadilar. Alloh taolo ularning bu holini qoralab, aqlsiz va hidoyatsiz kishilarga ergashish qanchalik noto‘g‘ri ekanini bayon qiladi. Ya'ni, ular ota-bobolari hech qanday ilmiy asosga ega bo‘lmagan, faqat xurofot va batil e'tiqodlarga ergashgan bo‘lsalar ham, shunchaki taqlid tufayli ulardan yuz o‘girishmaydi. Bu ularning aqlsizligi va haqiqatdan yiroqligini ko‘rsatadi.

Foydalar:

1. Haqiqatga ergashishda mezon — Allohning nozil qilgan hukmlari bo‘lishi kerak, ota-bobolarning odatlari emas. Inson ota-onasini hurmat qilishi lozim, lekin ularning xato e'tiqodlari va batil amallariga ko‘r-ko‘rona ergashish to‘g'ri emas.
2. Taqlid (ko‘r-ko‘rona ergashish) aql va hidoyatdan mahrum bo‘lishning belgisidir. Islom insonni tafakkur qilishga, dalil va hujjat asosida ish yuritishga chorlaydi.
3. Bu oyat musulmonlarga o‘z dinlarini dalil va hujjat bilan mustahkamlashlari, shubhali narsalardan hazar qilishlari lozimligini o‘rgatadi.
4. Alloh taolo bandalariga rahm qilib, ularni batil yo‘ldan qaytarish uchun payg'ambarlar va kitoblar yuborganini, shuning uchun inson bu ne'matdan foydalanib, to‘g'ri yo‘lni tanlashi kerakligini eslatadi.