Аль-Бакара сүрөсү — Аят 171

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• يَنْعِقُ — малчынын кой-эчкилерге кыйкырып, айдап-жүргүзгөн үнү; кыйкыруу, бакыруу.
• دُعَاءً — чакыруу, үн салуу.
• نِدَاءً — кыйкыруу, үн менен чакыруу.
• صُمٌّ — дүлөйлөр, кулактары бүтөлгөндөр.
• بُكْمٌ — дулдулдар, тилдери байлангандар, сүйлөй албагандар.
• عُمْيٌ — сокурлар, көздөрү көрбөгөндөр.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала каапырлардын абалын малчы менен малдын ортосундагы салыштыруу аркылуу түшүндүрүп берүүдө. Малчы кой-эчкилерин кыйкырып чакырганда, алар анын үнүн угушат, бирок айткан сөзүнүн маанисин, маңызын түшүнүшпөйт. Алар үчүн бул жөн гана үн, кыйкырык болуп калат. Ошол сыяктуу эле, пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) каапырларды туура жолго, ыйманга чакырганда, алар чакырыктын маанисин түшүнүшпөйт, андан пайда алышпайт. Алар чакырыкты угушат, бирок ага кулак салып, ой жүгүртүшпөйт.

Аллах алардын рухий абалын үч сүрөттөмө менен мүнөздөйт: алар дүлөй — акыйкатты угуп, андан пайда ала тургандай угуудан кулактары бүтөлгөн; алар дулдул — акыйкатты айтып, тили менен айгинелей албагандар; алар сокур — акыйкаттын ачык-айкын далилдерин көрө албагандар. Ушундан улам алар акылдарын иштетип, өздөрүнө пайдалуу нерсени түшүнүшпөйт, туура жолго багытталган чакырыкты акылга салышпайт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят бизге акыйкатты угуу, түшүнүү жана ага кулак салуу канчалык маанилүү экенин көрсөтөт. Аллах берген акылды, кулакты, тилди жана көздү туура жолдо колдонуу — ыймандын белгиси.
• Ислам — акыйкатты ой жүгүртүүгө, түшүнүүгө чакырган дин. Ал адамды акылын иштетүүгө, ойлонууга үндөйт. Ошондуктан ыймандуу адам акыйкатты угуп, аны түшүнүп, ага ылайык амал кылат.
• Бул аят аркылуу Аллах бизге акыйкатты четке каккандардын акыбетин эскертип, бизди ой жүгүртүүгө, акыйкатты кабыл алууга чакырат. Бул — биз үчүн чоң эскертүү жана ырайым.
• Ыйман жана Куран — адамды караңгылыктан жарыкка, наадандыктан билимге алып чыгуучу нур. Аларды түшүнүп, амал кылган адам дүйнөдө да, акыретте да бактылуу болот.