Bəqərə surəsi — Ayə 170

Ayənin mənası (Bəqərə surəsi, 170-ci ayə):

Kəlmələrin izahı:

• "Əlfeyna" – tapdıq, gördük, qarşılaşdıq.
• "Abaəna" – atalarımız, əcdadlarımız.
• "La yə'qilunə şey'ən" – heç bir şeyi dərk etmirlər, anlamırlar.
• "La yəhtədun" – doğru yola gəlmirlər, hidayət tapmırlar.

Təfsir:

Bu ayə, haqqı eşitdikləri halda kor-koranə atalarının yolunu tutan, təqlidçilikdən əl çəkməyənlərin vəziyyətini açıq şəkildə gözlər önünə serir. Möminlər onlara nəsihət edib: "Allahın nazil etdiyi Qurana və hidayətə tabe olun" – dedikdə, onlar təkəbbür və inadla cavab verirlər: "Xeyr, biz atalarımızı üzərində tapdığımız yola tabe oluruq!" Onlar sanki atalarının yolunun haqq olduğuna dair heç bir dəlilə ehtiyac duymurlar, sadəcə olaraq keçmişə kor-koranə bağlanıb onu təqlid edirlər.

Allah-Təala bu məntiqsiz yanaşmanı qınayaraq buyurur: "Məgər ataları heç bir şeyi dərk etməyən və doğru yola gələ bilməyən kimsələr olsalar belə, onlara tabe olacaqlar?" Yəni, əgər ataları azğınlıq içində olsalar, batil əqidələrə sahib olsalar və heç bir elmə, dərrakəyə malik olmasalar, yenə də onları təqlid etmək düzgündürmü?!

Bu ayə bizə öyrədir ki, həqiqətə çatmaq üçün təqliddən uzaqlaşıb, düşünüb-daşınmaq, ağıl və dəlillə hərəkət etmək lazımdır. İslam dini təfəkkürə, elmə və dərrakəyə böyük əhəmiyyət verir. İnsan nəyisə qəbul edərkən onun doğruluğunu araşdırmalı, təkcə "atalarımız belə edib" deyə batilə tabe olmamalıdır.

Ey insan! Allah sənə ağıl verib ki, haqqı batildən ayırasan. Qurani-Kərim sənə ən gözəl yol göstəricisidir. Atalarının yolunu tərk edib, Allahın rəsulunun gətirdiyi nurani islama tabe olmaqla həm dünyada, həm də axirətdə xoşbəxtliyə qovuşarsan. Unutma ki, həqiqi xilas yolu – Allahın nazil etdiyinə tabe olmaq və öz ağlını, qəlbini hidayət nuru ilə işıqlandırmaqdır.