સૂરા અલ-બકરા — આયત 170

શબ્દોની સમજૂતી:

• أَلْفَيْنَا: અમે જેના પર પ્રાપ્ત કર્યું, જેના પર અમે આવ્યા.
• آبَاءَنَا: અમારા પિતા-દાદા, અમારા પૂર્વજો.
• أَوَلَوْ: શું એવું છે કે જો... તો પણ? (આ શબ્દ પ્રશ્નાર્થ અને આશ્ચર્ય દર્શાવે છે).
• يَعْقِلُونَ: તેઓ સમજે છે, વિચારે છે.
• يَهْتَدُونَ: તેઓ સત્ય માર્ગ પામે છે, યોગ્ય રસ્તો શોધે છે.

આયતનો તફસીર:

જ્યારે આ કાફિરોને અને ગુમરાહ લોકોને કહેવામાં આવે કે અલ્લાહે જે ઉતાર્યું છે – કુરઆન અને હિદાયત – તેનું અનુસરણ કરો, ત્યારે તેઓ હઠ અને અહંકાર સાથે જવાબ આપે છે કે ના, અમે તો તેનું અનુસરણ કરીશું જેના પર અમે અમારા પિતા-દાદાને જોયા, એટલે કે તેમની માન્યતાઓ, રિવાજો અને પરંપરાઓ. અલ્લાહ તઆલા આનો જવાબ આપતાં ફરમાવે છે: શું આ લોકો તેમના પૂર્વજોનું અનુસરણ કરશે ભલે તેમના પૂર્વજો ધર્મની કોઈ વાત સમજતા જ ન હોય અને સત્ય માર્ગ પણ ન પામ્યા હોય? એટલે કે જ્યારે પૂર્વજો પોતે જ અજ્ઞાન અને ગુમરાહીમાં હતા, તો તેમનું અનુસરણ કરવું કેવી રીતે સાચું ગણાય?

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા અંધ અનુકરણ (તકલીદ)ની ભૂલને સ્પષ્ટ કરે છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ માટે એ યોગ્ય નથી કે તે ફક્ત એટલા માટે કોઈ માર્ગને અપનાવે કે તેના પૂર્વજો તે માર્ગ પર હતા. સાચો માર્ગ તે છે જે અલ્લાહ તરફથી આવ્યો છે – કુરઆન અને નબી (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ)ની સુન્નત. જો પૂર્વજો આ સાચા માર્ગ પર હોય તો તેમનું અનુસરણ કરવું યોગ્ય છે, પરંતુ જો તેઓ જાહિલિયત, શિર્ક અને ગુમરાહીમાં હોય તો તેમનું અનુસરણ કરવું માણસને સત્યથી દૂર લઈ જાય છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહના વહી (કુરઆન)નું અનુસરણ કરવું જ સાચો માર્ગ છે – દરેક મુસ્લિમ માટે જરૂરી છે કે તે પોતાના જીવનમાં અલ્લાહના ઉતારેલા ધર્મને અપનાવે અને તેને પ્રાથમિકતા આપે.
2. અંધ અનુકરણ (તકલીદ) થી બચવું – ફક્ત પૂર્વજોના રિવાજોને વળગી રહેવું અને વિચાર કર્યા વગર તેમનું અનુસરણ કરવું એ જાહિલિયતની નિશાની છે. ઇસ્લામ આપણને વિચારવા, સમજવા અને સત્યને ઓળખવાની તાલીમ આપે છે.
3. ઇસ્લામ એ તર્ક અને જ્ઞાનનો ધર્મ છે – અલ્લાહ તઆલા આપણને પ્રોત્સાહિત કરે છે કે આપણે સમજી-વિચારીને સાચા માર્ગને અપનાવીએ, ન કે ફક્ત પરંપરાના આધારે.
4. કુરઆન એ હિદાયતનો સ્રોત છે – જે વ્યક્તિ કુરઆનને સમજીને અપનાવે છે, તેને અલ્લાહ સત્ય માર્ગ બતાવે છે અને તે દુનિયા અને આખિરતમાં કામયાબ