بقرہ سۈرىسى — ئايەت 170

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• أَلْفَيْنَا: بىز تاپتۇق، بىز ئۇچراتۇق دېگەن مەنىدە.
• آبَاءَنَا: بىزنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىمىز.
• نَتَّبِعُ: بىز ئەگىشىمىز.
• يَعْقِلُونَ: ئۇلار چۈشىنىدۇ، ئەقىل يۈرگۈزىدۇ.
• يَهْتَدُونَ: ئۇلار ھىدايەت تاپىدۇ، توغرا يولنى تۇتىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇشرىك ۋە كاپىرلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىغا ئەگىشىپ، ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ ئەنئەنىسىگە چىڭ ئېسىلىۋالغانلىقىنى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلمىغانلىقىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلارغا: «ئاللاھ نازىل قىلغان ھىدايەت ۋە نۇرغا ئەگىشىڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇڭلار» دەپ نەسىھەت قىلىنسا، ئۇلار تەكەببۇرلۇق بىلەن: «ياق، بىز ئاتا-بوۋىلىرىمىزنىڭ ئېتىقادى ۋە ئەنئەنىسىگە ئەگىشىمىز» دەپ جاۋاب بېرىدۇ. ئۇلار ھەقىقەتنى تونۇش ئۈچۈن ئەقىل يۈرگۈزمەيدۇ، پەقەت ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ قىلغىنىنى قىلىدۇ.

ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ قىلمىشىنى ئەيىبلەپ: «ئۇلار ئاتا-بوۋىلىرىغا شۇنداقلا ئەگىشەمدۇ؟ گەرچە ئاتا-بوۋىلىرى ھېچ نەرسىنى چۈشەنمىگەن، ھىدايەت تاپمىغان بولسىمۇ؟» دەيدۇ. يەنى ئاتا-بوۋىلار ھەقىقەتنى بىلمىگەن، توغرا يولنى تاپمىغان بولسا، ئۇلارغا ئەگىشىشنىڭ ھېچقانداق مەنىسى يوق. بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئەقىلنى ئىشلىتىشكە، ھەقىقەتنى ئىزدەشكە، ئاللاھ نازىل قىلغان ھىدايەتكە ئەگىشىشكە چاقىرىدۇ. ئاتا-بوۋىلارنىڭ يولى توغرا بولسا ئەگىشىش ياخشى، ئەمما ئۇلار ھەقىقەتنى بىلمىگەن بولسا، ئۇلارغا ئەگىشىش ئىنساننى زىيانغا ئېلىپ بارىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ئەقىلنى ئىشلىتىشكە، ھەقىقەتنى ئىزدەشكە چاقىرىدۇ. ئاتا-بوۋىلارنىڭ يولىنى سوراقسىز قوبۇل قىلىش توغرا ئەمەس.
• ئاللاھ نازىل قىلغان ھىدايەت ئەڭ توغرا يولدۇر. ئىنسان ئاللاھنىڭ كەلامىغا ئەگىشىشى كېرەك.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى جەھالەتتىن قۇتۇلدۇرۇپ، ئەقىل ۋە ئىلىم بىلەن ھەقىقەتنى تونۇشقا يېتەكلەيدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا رەھىمدىل بولۇپ، ئۇلارنى توغرا يولغا باشلاش ئۈچۈن پەيغەمبەرلەر ۋە كىتابلارنى نازىل قىلغان. بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا بولغان مېھرى-مۇھەببىتىنىڭ ئىپادىسىدۇر.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ئەركىن ئىرادە بىلەن ھەقىقەتنى تاللاشقا، ئەقىل ۋە ئىلىم بىلەن ھەقىقەتنى تونۇشقا چاقىرىدۇ. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىك ۋە ئەقىلپەرۋەرلىك خۇسۇسىيىتىنى كۆرسىتىدۇ.