بقرہ سۈرىسى — ئايەت 169

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• السُّوء: يامانلىق، گۇناھ، كىشىگە زىيان يەتكۈزىدىغان ھەر قانداق ئىش.
• الْفَحْشَاء: ئەڭ قەبىھ، ئەڭ رەزىل گۇناھلار ۋە ئەخلاقسىزلىقلار.
• تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ: ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ سۆزلەش، يەنى ئاللاھنىڭ نامىدىن ئۆزى بىلمىگەن نەرسىنى ئېيتىش.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەت شەيتاننىڭ ئىنسانلارغا بولغان مەكر-ھىيلەلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزگە ئەسكەرتىپ ئېيتىدۇكى، شەيتان سىلەرنى پەقەت يامانلىققا، گۇناھقا ۋە زىيانلىق ئىشلارغا بۇيرۇيدۇ. ئۇ سىلەرنى ھەر خىل قەبىھ گۇناھلارغا، ئەخلاقسىزلىقلارغا ئۈندەيدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، ئۇ سىلەرنى ئاللاھنىڭ نامىدىن ھېچقانداق ئىلمىي ئاساسسىز، ھېچقانداق ۋەھىي ياكى پەيغەمبەر ئارقىلىق كەلگەن دەلىلسىز سۆزلەرنى قىلىشقا، يەنى ئۆزۈڭلار بىلمىگەن نەرسىلەرنى ئاللاھقا نىسبەت بېرىپ ئېيتىشقا ئۈندەيدۇ. مەسىلەن، ھالال نەرسىلەرنى ھارام قىلىش ياكى ھارام نەرسىلەرنى ھالال دېيىش قاتارلىق ئىشلارنى ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن قىلىش — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ نامىدىن بىلمىگەن نەرسىنى ئېيتىش بولۇپ، بۇ ئىنتايىن چوڭ گۇناھتۇر. شەيتاننىڭ ھەقىقىي مەقسىتى ئىنساننى ھەقىقەتتىن يىراقلاشتۇرۇش، ئۇنى گۇناھ ۋە زىيانغا يېتەكلەش، ھەمدە ئاللاھقا قارىتا يالغان سۆزلەرنى قىلدۇرۇشتۇر.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• بۇ ئايەت بىزگە شەيتاننىڭ دۈشمەنلىكىنى ئېنىق كۆرسىتىپ بېرىدۇ. ئۇ ھەرگىز بىزنىڭ ياخشىلىقىمىزنى ئىستىمەيدۇ، بەلكى بىزنى ھالاكەتكە يېتەكلەيدۇ. شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ئۇنىڭ ۋەسۋەسىسىدىن ھوشيار بولۇشىمىز كېرەك.
• ئاللاھنىڭ نامىدىن بىلمىگەن نەرسىنى ئېيتىش قانچىلىك خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى بۇ ئايەت ئوچۇق بايان قىلىدۇ. دىنىي مەسىلىلەردە ئىلىمسىز سۆزلەش، پەتۋا بېرىش ياكى ھالال-ھارامنى ئۆز بېشىمچە بېكىتىش ئىنتايىن چوڭ گۇناھتۇر.
• ئىسلام دىنى بىزنى ئىلىمگە، ھەقىقەتنى ئىزدەشكە ۋە دەلىلگە تايىنىشقا چاقىرىدۇ. بىلمىگەن نەرسىمىزنى سوراپ ئۆگىنىش، ئىلىم ئەھلىگە مۇراجىئەت قىلىش بىزنىڭ مەسئۇلىيىتىمىزدۇر.
• بۇ ئايەت بىزنى ئىسلامنىڭ ھەقىقىي يولىغا — پاكلىق، راستچىللىق ۋە ئىلىمگە ئاساسلانغان ھاياتقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ بىزنى شەيتاننىڭ مەكرىدىن ساقلىسۇن ۋە ھەقىقىي ئىلىم بىلەن زىننەتلىسۇن.