سوره بقره — آیه 183

معانی کلمات:

• کُتِبَ: فرض و واجب گردانیده شد.
• الصِّیَامُ: روزه، یعنی امساک و خودداری از خوردن، نوشیدن و سایر مفطرات از طلوع فجر تا غروب آفتاب با نیت خالص برای خدا.
• لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ: تا شاید شما پرهیزگار شوید و از گناهان و نافرمانیها دوری کنید.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و رسولش ایمان آوردهاید و به شریعت او عمل میکنید! خداوند روزه را بر شما واجب گردانیده است، همانگونه که بر امتهای پیشین از پیامبران و پیروانشان نیز فرض کرده بود. این فریضه، اختصاص به شما ندارد؛ بلکه در تمام ادیان آسمانی، روزه به عنوان یک عبادت مهم و وسیلهای برای تزکیه نفس وجود داشته است. حکمت این امر آن است که شما به تقوا و پرهیزگاری دست یابید؛ یعنی با روزهداری، میان خود و عذاب الهی، سپری از اعمال صالح و اطاعت از خداوند قرار دهید. روزه، انسان را از معاصی بازمیدارد و او را به یاد خدا و نظارت او بر اعمالش میاندازد، و بدینسان، تقوا در دل و جان او ریشه میدواند.

فواید و پیامهای آیه:

• روزه، عبادتی مشترک میان تمام ادیان الهی است و نشاندهنده وحدت امتها در مسیر بندگی خداوند است؛ پس مسلمان باید با شکرگزاری از این نعمت، آن را با عشق و اشتیاق به جا آورد.
• روزه، مدرسهای برای پرورش تقواست؛ زیرا انسان با ترک حلالهای مباح در روز، تمرین میکند که از حرامهای الهی نیز دوری کند و اراده خود را در برابر وسوسههای نفس تقویت نماید.
• این آیه، مژده میدهد که روزه، راهی مطمئن برای رسیدن به قرب الهی و رستگاری است و هرکس آن را با اخلاص به جا آورد، درهای رحمت و مغفرت خداوند به روی او گشوده میشود.
• روزه، انسان را به یاد گرسنگان و نیازمندان میاندازد و روحیه همدلی و مهربانی را در جامعه زنده میکند، که این خود از نشانههای ایمان راستین و محبت به بندگان خداست.