سوره بقره — آیه 226

معانی کلمات:

• یُولُونَ (ایلاء): قسم یاد کردن به خداوند بر ترک آمیزش با همسر.
• تَرَبُّص: انتظار کشیدن، مهلت دادن.
• فاءُوا: بازگشت کنند (از قسم خود برگردند و به همسر نزدیک شوند).

تفسیر آیه:

برای کسانی که سوگند یاد میکنند که با همسران خود آمیزش نکنند (که به این عمل «ایلاء» گفته میشود)، مهلت و انتظاری به مدت چهار ماه قرار داده شده است. این چهار ماه از زمان قسم خوردن آغاز میشود. اگر در این مدت (چهار ماه یا کمتر) از قسم خود پشیمان شدند و به همسران خود بازگشتند و با آنان آمیزش کردند، خداوند گناه آنان را میبخشد و نسبت به آنان مهربان است؛ زیرا راه بازگشت و کفاره را برایشان آسان قرار داده است. اما اگر پس از گذشت چهار ماه همچنان بر ترک آمیزش پافشاری کردند و بازنگشتند، در این صورت حاکم شرع آنان را مخیر میکند که یا به همسر خود بازگردند و کفاره بدهند و یا از او جدا شوند (طلاق دهند). این حکم برای حفظ حقوق زن و جلوگیری از ظلم به او وضع شده است.

فواید و پیامهای آیه:

1. اسلام به حقوق زنان اهمیت ویژهای داده و اجازه نمیدهد مرد با قسم خوردن، همسر خود را در بلاتکلیفی و محرومیت از نیازهای عاطفی و جسمی نگه دارد.
2. خداوند با تعیین مهلت چهار ماهه، هم به مرد فرصت تفکر و بازگشت میدهد و هم از ظلم به زن جلوگیری میکند.
3. در اسلام، حتی برای خطاها و سوگندهایی که ممکن است به جدایی یا سردی در زندگی زناشویی منجر شود، راه بازگشت و بخشش وجود دارد؛ این نشانه رحمت گسترده الهی است.
4. این آیه میآموزد که زندگی زناشویی بر پایه محبت، گذشت و رعایت حقوق متقابل است و نباید با لجاجت یا سوءاستفاده از قدرت، به آن آسیب زد.
5. خداوند همواره درِ توبه و بازگشت را باز گذاشته است؛ پس هیچگاه برای اصلاح اشتباهات خود دیر نیست و او آمرزنده و مهربان است.