Аль-Бакара сүрөсү — Аят 34

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَإِذْ — «эстегин» же «бир убакта болгон окуяны эске ал» деген мааниде.
• اسْجُدُوا — «сажда кылгыла»; бул жердеги сажда — ибадат саждасы эмес, Аллахтын буйругу менен Адамга урмат-сый көрсөтүү жана анын артыкчылыгын моюнга алуу саждасы.
• إِبْلِيسَ — Иблис; ал периштелерден эмес, жиндерден болгон.
• أَبَىٰ — «баш тартты», «моюн толгоду».
• وَاسْتَكْبَرَ — «текеберленди», «өзүн жогору койду».
• الْكَافِرِينَ — «каапырлардан»; Аллахтын буйругун четке каккандардан.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) Адам атага көрсөткөн улуу урматын эскерүүнү буйруйт. Бир убакта Аллах периштелерге: «Адамга сажда кылгыла» — деп айткан. Бул сажда Адамга кулчулук кылуу эмес, Аллахтын буйругуна баш ийүү жана Адамдын Аллах алдындагы артыкчылыгын моюнга алуу белгиси болчу. Периштелердин баары тез арада буйрукту аткарып, сажда кылышты. Бирок Иблис баш тартты. Ал Адамга сажда кылуудан текеберленип, өзүн жогору койду жана Аллахтын буйругун четке какты. Ошентип ал каапырлардан болуп калды.

Бул окуя адамзат үчүн чоң сабак: Аллах Адамды жаратып, ага периштелерди моюн сундурган — бул адам баласынын ардактуу жаратылганын көрсөтөт. Ал эми Иблистин текеберлиги жана буйрукка баш ийбестиги анын каапырлыгына алып келди. Демек, текеберлик жана Аллахтын буйругун четке кагуу адамды адашууга жетелейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адам баласынын ардактуулугу: Аллах адамды жаратып, периштелерге ага сажда кылууну буйруган. Бул адамзаттын Аллах алдындагы жогорку ордун жана ардактуу жаратылганын билдирет. Ар бир адам өзүнүн ушул ардактуу ордун түшүнүп, Аллахка ыраазы болууга умтулушу керек.
• Текеберликтин зыяны: Иблис илимдүү жана көп ибадат кылган жаратылыш болсо да, текеберлиги анын бардык жакшылыктарын жок кылды. Бул бизге текеберликтен алыс болууну, кичипейилдик менен Аллахтын буйруктарын аткарууну үйрөтөт.
• Буйрукка баш ийүүнүн мааниси: Периштелер эч талкуусуз, тез арада Аллахтын буйругун аткарышты. Бул бизге Аллахтын буйруктарын сүйүнүч менен, ыкылас менен аткаруунун үлгүсү. Ислам — бул Аллахка толук моюн сунуу жана Анын буйруктарын сүйүп аткаруу дини.
• Иблистин душмандыгы: Иблис Адамга сажда кылбай, адамзаттын душманы болуп калды. Бул бизге Иблистин азгырыктарынан сак болууну, Аллахка баш ийүү менен анын амалдарынан коргонууну эскертет.
• Ыймандын баалуулугу: Иблис каапырлардан болуп калды, ал эми периштелер ыймандуу бойдон калышты. Ыйман — Аллахтын эң улуу белеги. Аны сактап, бекем кармоо ар бир мусулмандын милдети. Ислам бул — ыймандын, ардактын жана Аллахка болгон сүйүүнүн дини.