Sure Bakara — Ayet 34

Kelime Anlamları:

• İz (إِذْ): Hatırla, an.
• Kulnâ (قُلْنَا): Biz dedik.
• Melaike (الْمَلَائِكَةِ): Melekler.
• Üscüdû (اسْجُدُوا): Secde edin.
• Ebâ (أَبَىٰ): İmtina etti, reddetti, kabul etmedi.
• İstekbera (اسْتَكْبَرَ): Büyüklük tasladı, kibirlendi.
• Kâfirîn (الْكَافِرِينَ): İnkârcılar, kâfirler.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, Hz. Âdem'e (a.s.) verdiği büyük şerefi ve ikramı bizlere haber vermektedir. Allah Teâlâ, meleklerine hitaben "Âdem'e secde edin!" buyurduğunda, meleklerin tamamı bu emre hiç tereddüt etmeden, gönülden itaat ederek secdeye kapandılar. Bu secde, Allah'a ibadet secdesi değil; Hz. Âdem'e (a.s.) bir saygı, hürmet ve tazim secdesiydi. Allah'ın emrine uyarak melekler, Âdem'in üstünlüğünü ve şerefini teslim ettiler.

Ancak bu emre tek bir varlık karşı geldi: İblis. O, bu secdeden kaçındı, yüz çevirdi ve büyüklük taslayarak kibirlendi. Allah'ın emrini kabul etmedi, Âdem'e (a.s.) karşı büyüklendi ve böylece Allah'ın emrine isyan ederek kâfirlerden oldu. Oysa İblis, daha önce meleklerle beraber ibadet eden, fakat aslında cinlerden olan bir varlıktı. Onun bu isyanı, içindeki kibir ve hasedin dışa vurmasıydı. Kendini Âdem'den (a.s.) üstün gördü; çünkü kendisinin ateşten, Âdem'in ise topraktan yaratıldığını düşünüyordu.

Bu olay, insanın Allah katındaki değerini ve şerefini gözler önüne sermektedir. Allah, insanı en güzel şekilde yaratmış, ona kendi ruhundan üflemiş ve melekleri bile ona secde ettirmek suretiyle onu yüceltmiştir. Bu, insanoğlunun ne kadar kıymetli bir varlık olduğunu gösterir.

Buradan çıkaracağımız dersler çok büyüktür:

Birincisi: İtaat, Allah'ın emrine kayıtsız şartsız teslimiyettir. Melekler, emrin hikmetini sorgulamadan secde ettiler. Biz de Allah'ın emirlerini sorgulamadan, gönülden kabul etmeliyiz.

İkincisi: Kibir, insanı helâke götüren en büyük hastalıklardan biridir. İblis'in düşüşü, kibirden kaynaklanmıştır. Kibir, insanın hakikati görmesini engeller ve onu Allah'ın emrine karşı gelmeye sevk eder. Bu yüzden kibirden şiddetle sakınmalı, tevazu ile Allah'a ve O'nun emirlerine boyun eğmeliyiz.

Üçüncüsü: İblis'in düşmanlığı, kıyamete kadar insanoğluna devam edecektir. O, Hz. Âdem'i (a.s.) ve onun soyunu saptırmak için yemin etmiştir. Bu yüzden bizler, onun tuzaklarına karşı dikkatli olmalı, Allah'a sığınmalı ve O'nun kitabı ile sünnetine sımsıkı sarılmalıyız.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet, bizlere Allah'ın insana verdiği değeri hatırlatırken, aynı zamanda kibrin ve isyanın sonunun ne kadar acı olduğunu da göstermektedir. Rabbimiz bizleri kibirden, isyandan ve İblis'in tuzaklarından korusun. Bizleri, melekler gibi emrine itaat eden, tevazu sahibi ve cennetine lâyık kullarından eylesin. Âmin.