સૂરા અલ-બકરા — આયત 34

1. શબ્દોના અર્થ:

• وَإِذْ: અને યાદ કરો તે સમયને.
• اسْجُدُوا: સજદો કરો, એટલે કે નમ્રતા અને આદરથી ઝુકી જાઓ.
• إِبْلِيسَ: ઇબ્લીસ, જે જિન્નોમાંથી હતો.
• أَبَىٰ: તેણે ઇનકાર કર્યો, માન્યું નહીં.
• وَاسْتَكْبَرَ: અને તેણે ઘમંડ કર્યું, મોટાઈ બતાવી.
• الْكَافِرِينَ: કાફિરો, એટલે કે અલ્લાહના આદેશને ન માનનારા અને ઇનકાર કરનારા લોકો.

1. આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના નબી (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ)ને કહે છે કે લોકોને તે વખત યાદ કરાવો જ્યારે અલ્લાહે ફરિશ્તાઓને હુકમ કર્યો કે આદમ (અલયહિસ્સલામ)ને સજદો કરો. આ સજદો ઇબાદતના અર્થમાં નહોતો, પરંતુ આદમની ઇજ્જત, આદર અને તેમની શ્રેષ્ઠતા દર્શાવવા માટે હતો, અને સાથે સાથે અલ્લાહના આદેશનું પાલન કરવાનો હતો. બધા ફરિશ્તાઓએ અલ્લાહના હુકમને તરત માન્યો અને સજદો કરી દીધો. પરંતુ ઇબ્લીસે સજદો કરવાથી ઇનકાર કર્યો. તેણે ઘમંડ કર્યો અને આદમ પર મોટાઈ બતાવી. તેણે અલ્લાહના આદેશને ન માન્યો અને સ્વીકાર્યું નહીં. આ કારણે તે કાફિરોમાં થઈ ગયો, એટલે કે અલ્લાહના આદેશને ન માનનારા અને ઇનકાર કરનારાઓમાં તેનો સમાવેશ થઈ ગયો. ઇબ્લીસ મૂળે જિન્નોમાંથી હતો, ફરિશ્તાઓમાંથી નહોતો, પરંતુ તે ફરિશ્તાઓ સાથે હતો અને અલ્લાહના આદેશમાં તેનો પણ સમાવેશ થતો હતો. તેણે ઘમંડ અને હઠના કારણે પોતાને બરબાદ કરી લીધો.

1. આયતમાંથી ફાયદા અને શીખ:

• અલ્લાહ તઆલા પોતાના આદેશોનું પાલન કરવાનું કહે છે, અને આજ્ઞાપાલનમાં જ સાચી કામયાબી છે.
• ઘમંડ અને હઠ માણસને બરબાદી તરફ લઈ જાય છે, જેમ ઇબ્લીસનું થયું.
• અલ્લાહના આદેશને ન માનવું અને ઇનકાર કરવો એ કુફર છે, જે ખૂબ જ ખતરનાક છે.
• ફરિશ્તાઓએ તરત આજ્ઞાપાલન કર્યું, જે આપણને શીખવે છે કે અલ્લાહના હુકમોને તરત અને ખુશીથી માનવા જોઈએ.
• અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓને ઇજ્જત અને આદર આપે છે, જેમ આદમ (અલયહિસ્સલામ)ને ફરિશ્તાઓના સજદા દ્વારા ઇજ્જત આપવામાં આવી.
• આ વાત યાદ રાખવી જોઈએ કે દરેક ઇન્સાનને અલ્લાહે શ્રેષ્ઠતા આપી છે, પરંતુ ઘમંડ અને હઠ તેને પતન તરફ લઈ જાય છે.
• ઇસ્લામમાં નમ્રતા, આજ્ઞાપાલન અને અલ્લાહના આદેશોને માનવું એ જ સાચો માર્ગ છે. જે અલ્લાહના આદેશોને માને છે, તેને અલ્લાહ પણ ઇજ્જત આપે છે.