سورت بقره — آیت 65

(۱) د مهمو کلمو معاني:

• اعتدوا: له حده تيرېدل، سرغړونه کول، د الله تعالی له حکم نه سرغړونه کول.
• في السبت: د شنبې په ورځ (چې په هغه ورځ د کبانو ښکار پر بني اسرائيلو باندې حرام شوی و).
• قردة: بيزيان (بندرونه).
• خاسئين: شړل شوي، سپک کړل شوي، له رحمت نه لرې کړل شوي.

(۲) د آيت تفسير:

اې بني اسرائيلو! تاسو په خپله پوهېدلئ او معلومه ده چې ستاسو له مخکينيو څخه هغه کسان چې د شنبې په ورځ يې د الله تعالی له حکم نه سرغړونه وکړه او د هغه حرام کار يې وکړ چې الله تعالی ورته حرام کړی و، هغوی ته څه عذاب ورکړل شو. هغوی د کبانو د ښکار لپاره چالاکي او حيله وکړه — مخکې له شنبې به يې جالونه اچول او کنده به يې کیندل، بيا به يې د شنبې په ورځ کبان په هغو کې بند کړل، او د يکشنبې په ورځ به يې راو ايستل — په دې توګه يې د الله له حکم نه د تېښتې هڅه کوله، خو الله تعالی د هغوی دا حيله او چالاکي نه وه منلې. نو الله تعالی پر هغوی باندې امر وکړ چې "شئ تاسو بيزيان، شړل شوي او سپک کړل شوي" — نو هغوی سمدستي په بيزيانو بدل شول، ذليل او رسوا شول، او د الله له رحمت نه محروم شول.

دا واقعات د دې لپاره ذکر شوي دي چې تاسو عبرت واخلئ او پوه شئ چې الله تعالی له چالاکيو او حيلو نه ښه خبر دی، او هغه څوک چې د الله له حکمونو سره لوبې کوي، هغوی ته به ضرور سزا ورکړل شي. الله تعالی له چا سره ظلم نه کوي، خو چا چې ځانته ظلم وکړ، نو د هغه سزا به يې وګوري.

(۳) دعوتي اړخ:

اې مسلمانانو! دا قصه موږ ته ډېر مهم درس راکوي چې الله تعالی ته هيڅ خبره پټه نه ده، که څه هم انسانان په خپلو حيلو او چالاکيو باندې فخر کوي، خو الله تعالی د زړونو او سينو له رازونو نه ښه خبر دی. موږ بايد د الله په احکامو کې هيڅ ډول حيله او چالاکي ونه کړو، ځکه چې الله تعالی ته هيڅ څه پټ نه دي. د دې پر ځای چې د الله له حکمونو د تېښتې هڅه وکړو، موږ بايد په اخلاص سره د هغه اطاعت وکړو، ځکه چې الله تعالی د مخلصانو سره مينه کوي او هغوی ته به د جنت نعمتونه ورکړي. دا خبره هم ياد کړئ چې الله تعالی ډېر رحم کوونکی دی — هغه چا ته چې توبه وکړي او خپل عملونه سم کړي، الله تعالی يې توبه قبلوي او هغه ته بخښنه ورکوي. نو موږ بايد د الله له رحمت نه نااميده نه شو، خو په هماغه وخت کې د هغه له عذاب نه هم بايد ووېرو، ځکه چې د الله عذاب ډېر سخت دی. الله تعالی موږ ته د قرآن له لارې دا رڼا راکړې ده چې د هغه په پيروي کې به موږ ته د دواړو نړيوو برياليتوب حاصل شي.