سوره بقره — آیه 67

معانی کلمات:

• هُزُوًا: مسخره کردن، استهزاء و بازیچه گرفتن.
• أَعُوذُ بِاللَّهِ: به خدا پناه میبرم.
• الْجَاهِلِینَ: نادانان؛ کسانی که به جای حکمت و ادب، کارهای سبک و ناپسند انجام میدهند.

تفسیر آیه:

ای بنیاسرائیل! به یاد آورید آنگاه که موسی به قوم خود گفت: «خداوند به شما فرمان میدهد که گاوی را ذبح کنید.» آنان به جای پذیرش فرمان الهی و شتاب در اطاعت، با گردنکشی و لجاجت گفتند: «آیا ما را مسخره میگیری؟!» — زیرا در ظاهر، میان پرسش آنان دربارهی قاتل و فرمان ذبح گاو، مناسبت نمیدیدند و حکمت این فرمان را درک نمیکردند. موسی در پاسخ فرمود: «به خدا پناه میبرم از اینکه از نادانان باشم» — یعنی از استهزاء و سخریه که کار جاهلان است، به خدا پناه میبرم و هرگز چنین کاری نمیکنم؛ زیرا پیامبران معصوماند و هرگز سخن خدا را به بازی نمیگیرند و با مردم شوخی و مسخره نمیکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. ادب در برابر فرمان خدا: مؤمن باید در برابر اوامر الهی، بدون چونوچرا و با شتاب، تسلیم شود و هرگز حکمت خدا را با عقل ناقص خود نسنجد.
2. پناه بردن به خدا از صفات ناپسند: پیامبران و اولیای الهی همواره از خدا میخواهند که آنان را از اخلاق جاهلانه مانند استهزاء و سخریه دور نگه دارد؛ پس ما نیز باید در دعاهای خود از خدا بخواهیم که ما را از این صفات پاک گرداند.
3. آسیبشناسی سؤالهای بیجا: بنیاسرائیل با سؤالهای بیش از حد و بهانهجویی، بر خود سخت گرفتند و کارشان به جایی رسید که ذبح گاوی مشخص با شرایط دشوار بر آنان گران آمد. این درس مهمی است که سؤالهای بیجا و وسواس در دین، انسان را به سختی میاندازد.
4. اخلاق پیامبران: پیامبران هرگز با مردم شوخی و استهزاء نمیکنند و گفتار و رفتار آنان سرشار از جدیت، حکمت و مهربانی است؛ پس مسلمانان نیز باید در برخورد با دیگران، این اخلاق را الگوی خود قرار دهند.