سورت طه — آیت 85

د معنیٰ:

• فَتَنَّا: ازمویلو، په ازمایښت کې واچولو.
• مِن بَعْدِكَ: ستا له جدایۍ وروسته، یعنې له هغه وخته چې ته له هغوی نه لرې شوې.
• أَضَلَّهُم: هغوی یې ګمراه کړل.
• السَّامِرِيُّ: یو منافق سړی و چې د بني اسرائيلو له یوې ډلې (سامره) څخه و.

تفسیر:

الله تعالیٰ حضرت موسیٰ علیه السلام ته وفرمایل: "موږ ستا له تلو وروسته ستا قوم وازمایه او په یوه سخته ازمایښت کې یې واچول." هغه ازمایښت د گوساله (عجل) عبادت و. سامري چې یو منافق او فتنهګر سړی و، هغوی یې د گوسالې عبادت ته راوبلل او په دې توګه یې هغوی ګمراه کړل. هغه د بني اسرائيلو له هغو کسانو څخه و چې ظاهراً یې اسلام (ایمان) ښودلی و، خو په باطل کې یې د فساد او ګمراهۍ هڅه کوله. هغه د گوسالې مجسمه جوړه کړه او قوم یې ورته د عبادت لپاره راوبلل، نو ځکه الله تعالیٰ د ګمراهۍ نسبت هغه ته کړی دی، که څه هم اصلي لامل د قوم د ځان غوښتنې او کمزوری ایمان و.

لاسته راوړنې (فوايد):

1. دا چې الله تعالیٰ خپل پیغمبران د ازمایښتونو له لارې روزي او هغوی ته د واقعیتونو خبر ورکوي، تر څو د امت د اصلاح لپاره چمتو وي.
2. په دې آیت کې د منافقانو د خطر څخه خبرتیا ده؛ هغه کسان چې ظاهراً د ایمان ادعا کوي، خو په پټه د امت د ګمراهۍ سبب ګرځي.
3. دا چې د انسان ګمراهي اکثره د هغه د ضعیف ایمان او د نفساني خواهشاتو له امله وي، او شیطان او د هغه مرستندویان یوازې د هغو لارو موندونکي دي.
4. دا چې د امت د مشرانو (لکه پیغمبرانو) په غیابت کې باید احتیاط وشي، ځکه چې دښمنان د همدغو موقعو څخه د امت د ګمراهۍ لپاره ګټه اخلي.
5. دا چې الله تعالیٰ د خپلو پیغمبرانو سره په دې نرمۍ او حکمت سره خبرې کوي چې دوی ته د واقعیتونو څخه خبر ورکوي، تر څو دوی د خپل قوم د اصلاح لپاره ښه پلان جوړ کړي.