Та Ха сүрөсү — Аят 96

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• بَصُرْتُ — көрдүм, байкадым, билдим.
• قَبْضَةً — бир ууч, колдун алаканына баткан өлчөм.
• أَثَرِ الرَّسُولِ — пайгамбардын (Жебирейил алейхи саламдын) изи, б.а. анын атынын туягынын изи.
• فَنَبَذْتُهَا — аны таштадым, ыргыттым.
• سَوَّلَتْ — кооздоп көрсөттү, жагымдуу кылып берди.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Самури Муса пайгамбарга (алейхи салам) мындай деди: «Мен башкалар көрбөгөн нерсени көрдүм. Денизди ары жарып өтүп, Фараон менен аскерлери чөгүп жатканда Жебирейил алейхи саламды ат үстүндө көрдүм. Ошондо анын атынын туягы тийген жерден бир ууч топурак алдым да, эритилип, букачардын (музоонун) сүрөтүндө куюлган алтын-күмүш жасалгаларга ыргыттым. Ошонун натыйжасында ал букачар тирүү денеге айланып, үн чыгара баштады. Мына ушундай кылып, өзүмдүн напасым мага бул ишти кооздоп, жагымдуу кылып көрсөттү».

Башкача айтканда, Самури өзүнүн бул ишин өз каалоосу менен, өзүнүн жанынын азгырыгы менен жасаганын моюнга алды. Ал башкалар көрбөгөн нерсени көрүп, андан өзүнө пайдаланууга аракет кылды. Бирок бул — сыноо жана азгырык болчу. Анын жаны бул жаман ишти ага сулуу кылып көрсөтүп, акылсыздыкка түрттү.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адам өз напасынын азгырыгына алданып калышы мүмкүн. Самури сыяктуу эле, ар бир адам өз ички каалоолоруна каршы күрөшүүгө милдеттүү. Ислам бизге напастын жаман буйруктарынан сактанууну үйрөтөт.
• Илим жана байкоо жеке кызыкчылык үчүн эмес, чындык үчүн колдонулушу керек. Самури көргөн нерсесин туура эмес максатта колдонду. Ислам илимди жана акылды Аллахтын ыраазылыгы үчүн колдонууга чакырат.
• Аллах Таала өз пенделерине сыноолорду берет. Букачар да бир сыноо болчу. Аллах кимдин чын ыймандуу, кимдин азгырыкка алданаарын сынайт. Бул — ыймандын чыңдыгын текшерүү.
• Тообо кылуунун мааниси чоң. Самури өз кылганын моюнга алды, бирок тообо кылган жок. Ал эми чын ыймандуу адам ката кетирсе, дароо тообо кылып, Аллахка кайтат. Бул — ыймандын белгиси.
• Пайгамбарлардын жолун кармоо — куткаруунун жолу. Муса пайгамбар (алейхи салам) Аллахтын буйруктарын жеткирди, ал эми Самури өзүнүн оюнча иш кылды. Ислам — пайгамбарлардын жолун кармоону, аларга ээрчүүнү талап кылат.
• Куран — акыл жана жүрөк үчүн насаат. Бул аят бизге тарыхтан сабак алып, окшош каталарды кайталабоону үйрөтөт. Куранды окуп, андан үлгү алуу — бактылуулуктун жолу.

Ушундайча, бул аят аркылуу биз өз напасыбызды тарбиялоону, илимди туура колдонууну жана Аллахтын буйруктарына бекем болууну үйрөнөбүз. Ислам — бул жөн гана диний жөрөлгө эмес, бул жашоонун ар бир тармагында туура жолду көрсөткөн нур. Куранды окуп, анын маанисин түшүнүү — жүрөктү тынчтандырып, жашоону маңыздуу кылат.