Anbiyo surasi — Oyat 15

Kalima ma'nolari:

• "Da'vohum" – ularning da'vati, ya'ni so'zi va nidosi.
• "Hasidan" – o'rilgan, o'rib olingan ekin kabi qilingan.
• "Xomidiyn" – o'chgan, harakatsiz, jonlari o'chgan holda.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o'tgan ummatlarning, xususan, o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilgan qavmlarning holatini bayon qilmoqda. Ular azob-uqubat kelganda, o'zlarining gunohkor ekanliklarini tan olib, "Voy bo'ldik, biz zolim edik!" deb yig'lab, nola qilishardi. Bu ularning doimiy da'vati va nidosiga aylangan edi. Ammo bu tavba va yalinish ularga foyda bermadi, chunki azob kelgan paytdagi tavba qabul qilinmaydi. Alloh taolo ularni xuddi o'rib olingan ekin kabi qildi – ularning barchasi halok bo'ldi, jonlari o'chdi, harakatlari to'xtadi, hech qanday ovozlari qolmadi. Ular butunlay yo'q qilindi, xuddi o't o'chganidek, ularning hayot shu'lasiz o'chib ketdi. Bu holat – Allohning azobi kelganda, hech qanday nola va yordam so'rash foyda bermasligini ko'rsatadi. Ushbu oyat orqali Alloh taolo Makka mushriklarini ogohlantirmoqda: agar ular Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ni yolg'onchi qilishda davom etsalar, o'zlaridan oldingi ummatlarga tushgan azob ularga ham tushishi mumkin.

Foydalar:

1. Allohning azobi kelganda, tavba qilishning foydasi yo'qligini bilish – azob kelishidan oldin tavba qilishga shoshilish kerak.
2. O'z gunohlarini tan olish va ularga afsuslanish – insonning iymon alomatidir, lekin bu vaqtida qilinishi lozim.
3. Alloh taolo o'z payg'ambarlarini yolg'onchi qilgan qavmlarni halok qilishi – bu payg'ambarlarga itoat qilishning muhimligini ko'rsatadi.
4. Ushbu oyat musulmonlarga sabr va mustahkamlikni o'rgatadi – ular haq yo'lda ekanlarini bilib, Allohning yordamiga ishonishlari kerak.
5. Inson o'zini kibr va mag'rurlikdan saqlashi, Allohning qudrati oldida ojiz ekanini unutmasligi lozim.