سوره انبیا — آیه 19

معانی کلمات:

• یَسْتَحْسِرُونَ: خسته و درمانده میشوند، از عبادت ملول و وامانده میگردند.
• یَسْتَکْبِرُونَ: تکبر میورزند، خود را بزرگ میشمارند و سرپیچی میکنند.

تفسیر آیه:

تمام آنچه در آسمانها و زمین است، چه فرشتگان، چه انسانها و چه سایر مخلوقات، همگی بندگان و مملوک خداوند متعال هستند و مالکیت مطلق و حقیقی تنها از آنِ اوست. هیچ موجودی در این جهان هستی از قلمرو فرمانروایی او بیرون نیست. اما کسانی که در پیشگاه او مقام والایی دارند، یعنی فرشتگان مقرّب، هرگز از عبادت و بندگی او تکبر نمیورزند و خود را بزرگ نمیشمارند که از اطاعتش سر باز زنند؛ و نیز هرگز در عبادت او خسته و درمانده نمیشوند و ملول نمیگردند. آنان با عشق و شوق، پیوسته در حال تسبیح و عبادت پروردگار خویشند و این عبادت برایشان نه سنگین است و نه ملالآور. پس چگونه شایسته است که انسانها، که خود بنده و مخلوق اویند، در برابر او تکبر ورزند و غیر او را شریک عبادت قرار دهند؟ اگر فرشتگان با آن مقام بلند، چنین خاضعانه در برابر او کرنش میکنند، پس انسانها سزاوارترند که در برابر پروردگارشان فروتنی کنند و تنها او را بپرستند.

فواید و پیامهای آیه:

• عبادت خداوند نه تنها ملالآور نیست، بلکه مایه آرامش و نشاط روح است؛ چنانکه فرشتگان با عشق و رغبت تمام، پیوسته در حال عبادتاند و هرگز خسته نمیشوند.
• تکبر در برابر خداوند، صفتی شیطانی است که انسان را از سعادت ابدی محروم میکند؛ در حالی که فروتنی در برابر او، نشانه ایمان و کمال بندگی است.
• این آیه به انسان میآموزد که اگر فرشتگان مقرّب، با آن عظمت و جایگاه رفیع، در برابر خداوند خاضعاند، پس انسان که موجودی ضعیف و نیازمند است، چگونه میتواند از عبادت او سر باز زند یا به خود ببالد؟
• عبادت خداوند، نه تنها باعث خستگی نمیشود، بلکه انرژی معنوی و نورانیت قلبی به انسان میبخشد و او را از پوچی و سردرگمی نجات میدهد.