Ənbiya surəsi — Ayə 22

Kəlmələrin mənaları:

• Fihima – onların ikisində, yəni göylərdə və yerdə.
• Alihətun – tanrılar, məbudlar.
• Ləfəsədəta – onların hər ikisi pozular, nizamı itirərdi.
• Təqdis / Sübhan – Allahı hər cür nöqsandan, şəriklərdən və yaradılmışlara aid olan sifətlərdən uzaq tutmaq.
• Ərş – böyük mülk və hakimiyyət mənasında, Allahın əzəmət taxtı.

Təfsir:

Ey insan! Bir an düşün: Bu göylər, bu yer, ulduzlar, günəş, ay, dağlar, dənizlər – bütün bu nizam, bu qüsursuz işləyiş. Əgər bu kainatı idarə edən birdən artıq tanrı olsaydı, mütləq onların arasında ixtilaf, çəkişmə və bir-birinə qarşı üstünlük mübarizəsi baş verərdi. Hər biri öz iradəsini yerinə yetirmək istəyəndə, sistem pozular, göylər və yer dağılıb məhv olardı. Çünki iki hökmdar bir ölkəni idarə edə bilməz – onların əmrləri toqquşar və hər şey alt-üst olar. Amma biz görürük ki, kainat mükəmməl bir nizamla işləyir, hər şey yerindədir, heç bir qarışıqlıq yoxdur. Bu isə sübut edir ki, bu kainatın yalnız bir Yaradanı, bir İdarəedicisi var – Allah.

Sonra Allah Özünü o cəfəng sözlərdən uzaq tutaraq buyurur: "Fəsübhanəllahi Rəbbil-ərşi əmma yəsifun" – Yəni, Ərşin Rəbbi olan Allah, müşriklərin Ona aid etdikləri bütün yalan və uydurma sifətlərdən, şəriklər qoşmaqdan tamamilə uzaqdır, pakdır və müqəddəsdir. O, bütün bu nöqsanlardan, şəriklərdən və yaradılmışlara xas olan xüsusiyyətlərdən üzadır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, təvhid – Allahın birliyi – təkcə bir inanc deyil, həm də ağıl və məntiqin tələbidir. Kainatın gözəlliyi və nizamı, hər bir yaradılmışın öz yerində durması, gecə ilə gündüzün bir-birini izləməsi, fəsillərin dəyişməsi – bütün bunlar tək bir Allahın varlığına və qüdrətinə ən böyük şahiddir. Ey insan! Bu qədər açıq dəlillərə baxmayaraq, necə olur ki, insan Allaha şərik qoşur? Məgər bu, ən böyük zülm və cəhalət deyilmi?

Gəlin bu ayədən ibrət götürək: Allahı bir bilək, Ona heç bir şərik qoşmayaq, çünki O, hər şeyə qadirdir, hər şeyi biləndir və Onun heç bir bənzəri yoxdur. Bu gözəl nizamı görüb Allaha şükür edək və Onu hər cür nöqsandan uzaq tutaraq təsbih edək. Çünki O, Rəbbül-aləmindir – aləmlərin Rəbbidir və Onun əzəməti, qüdrəti hər şeydən ucadır.