Anbiyo surasi — Oyat 22

Kalimalarning ma'nolari:

• فِيهِمَا: ikkovida, ya'ni osmonlar va yerda.
• آلِهَةٌ: ilohlar, xudolar.
• لَفَسَدَتَا: albatta buzilib, tartibsizlikka uchragan bo'lardi.
• فَسُبْحَانَ اللهِ: Alloh har qanday nuqsondan pokdir.
• رَبِّ الْعَرْشِ: buyuk Arshning egasi.
• عَمَّا يَصِفُونَ: ularning (mushriklarning) Allohga nisbat berayotgan yolg'on sifatlaridan.

Tafsir:

Agar osmonlar va yerda Allohdan boshqa ilohlar bo'lganda edi — ya'ni bu olamlarni boshqaradigan, ularning ishlarini tadbir qiladigan bir nechta xudolar mavjud bo'lganda edi — albatta, ularning o'rtasida ixtilof va ziddiyat kelib chiqib, butun borliq buzilib ketgan bo'lardi. Chunki bir ishni ikki xil hukmdor boshqarsa, ularning irodalari to'qnashadi, biri buyurganini ikkinchisi buzadi va natijada tartibsizlik yuzaga keladi. Ammo biz kuzatayotgan olamda har bir narsa o'z o'rnida, mukammal tartib va uyg'unlikda ekanligi, bu olamning yagona Iloh tomonidan boshqarilayotganining eng yorqin dalilidir.

So'ngra Alloh taolo O'zini mushriklarning yolg'on sifatlaridan poklab, shunday deydi: "Ushbu buyuk Arshning egasi bo'lgan Alloh, ularning (mushriklarning) Unga nisbat berayotgan yolg'on da'volaridan, sheriklar bor degan so'zlaridan va har qanday nuqsondan pok va benazirdir."

Foydalar:

• Bu oyat bizga tavhid (yagonalik) aqidasining muhimligini va Allohning yagona iloh ekanligini aql va dalil bilan isbotlaydi. Olamdagi mukammal tartibning o'zi yagona Yaratuvchining borligiga guvohlik beradi.
• Alloh taolo o'z bandalariga O'zining buyukligini va ulug'ligini tanitib, ularni faqat Ungagina ibodat qilishga chorlaydi. Bu esa inson qalbini shirk (Allohga sherik keltirish) iflosligidan tozalaydi.
• Ushbu oyat musulmonlarga har qanday shubha va gumonlardan xoli bo'lib, Allohga to'liq ishonch va tavakkul qilishni o'rgatadi. Chunki yagona boshqaruvchi bor ekan, bandaning qalbi ham sokin va xotirjam bo'ladi.