Anbiyo surasi — Oyat 23

Kalimalarning ma'nolari:

• لا يُسْأَلُ: So'roq qilinmaydi, hisobga tortilmaydi.
• عَمَّا يَفْعَلُ: Qilgan ishlaridan, hukm va qazosidan.
• وَهُمْ يُسْأَلُونَ: Ular (bandalar) esa so'roq qilinadilar, hisobga tortiladilar.

Tafsir:

Alloh taolo bandalaridan hech qanday so'roq qilinmaydi. Chunki U o'z mulkida xohlaganini qiluvchi, hukmi ustun, irodasi mutlaq Zotdir. Uning har bir ishi hikmat va adolat bilan bo'lib, hech kim Unga "nega bunday qilding?" deb savol bera olmaydi. Uning qazosi va qarori ustidan hech qanday e'tiroz bo'lishi mumkin emas. Zero, U har bir narsani o'z o'rniga qo'yuvchidir.

Ammo barcha bandalar — insonlar, jinlar va barcha maxluqotlar — qiyomat kuni o'z amallaridan so'roq qilinadilar. Ularning har bir qilmishi hisobga olinadi va ularga yaxshi-yomon amallariga yarasha mukofot yoki jazo beriladi. Chunki ular Allohning qullaridir va ularning fe'l-atvorida kamchilik va nuqsonlar ko'pdir. Shuning uchun ular o'z ishlari uchun javobgar bo'ladilar.

Foydalar:

• Ushbu oyat mo'minlarga Allohning buyukligi va qudratini anglatadi. Bandalar o'zlarini doimo Allohning nazorati ostida his qilishlari va har bir ishda ehtiyot bo'lishlari kerak.
• Allohning hukmiga rozi bo'lish va Unga to'liq ishonish — mo'minning xislatidir. Bandaga tushgan har bir qiyinchilikda Allohning hikmati borligiga ishonish lozim.
• Qiyomat kuni hisobga tortilish haqiqati insonni gunohlardan saqlaydi va yaxshi amallarga undaydi. Bu islomning eng muhim ta'limotlaridan biridir.
• Ushbu oyat musulmonlarga Allohning adolati va rahmatini eslatadi. U bandalarini zulm bilan emas, balki adolat va hikmat bilan boshqaradi.