سوره انبیاء — آيت 35

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• كُلُّ نَفْسٍ: هر هڪ جان، يعني هر انسان ۽ هر زندهه مخلوق.
• ذَائِقَةُ الْمَوْتِ: موت جو ذائقو چکڻ واري، يعني ضرور مرڻ واري.
• نَبْلُوكُم: اسان اوھان کي آزمائيندا آھيون.
• بِالشَّرِّ وَالْخَيْرِ: برائي ۽ ڀلائي سان، يعني تڪليف ۽ سک، تنگي ۽ آسودگي سان.
• فِتْنَةً: آزمائش ۽ امتحان طور.
• وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ: ۽ اسان ڏانھن ئي موٽايا ويندا.

2) تفسير:

هر هڪ جان کي موت جو ذائقو چکڻو آهي، خواهه اهو مؤمن هجي يا ڪافر، نيڪ هجي يا بد، ۽ ڪيتري به ڊگهي عمر ماڻي، آخرڪار موت کان ڪير به نه بچي سگهندو. اهو ئي دنيا جي زندگيءَ جو لازمي ۽ اٽل قانون آهي.

پوءِ الله تعاليٰ فرمائي ٿو ته اسان اوھان کي دنيا جي زندگيءَ ۾ مختلف شين سان آزمائيندا آھيون — ڪڏهن تڪليف، بيماري، غربت ۽ نقصان سان، ۽ ڪڏهن سک، صحت، دولت ۽ اولاد سان. اهي سڀ شيون اوھان لاءِ امتحان آهن، ته ڏسجي ته مشڪلاتن ۾ ڪير صبر ڪري ٿو ۽ نعمتن ۾ ڪير شڪر ادا ڪري ٿو. هيءَ دنيا دارالامتحان آهي، نه دارالقرار.

آخر ۾ الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته موت کان پوءِ سڀني کي اسان ڏانھن ئي موٽڻو آهي، ۽ اتي هر هڪ کي سندس عملن جو پورو پورو بدلو ڏنو ويندو — نيڪيءَ جو ثواب ۽ بديءَ جي سزا.

3) فائدا ۽ سبق:

• موت جي حقيقت جو احساس: هيءَ آيت انسان کي ياد ڏياري ٿي ته موت کان ڪو به نه ٿو بچي، تنهنڪري دنيا جي عارضي زندگيءَ تي مغرور ٿيڻ بدران آخرت جي تياري ڪرڻ گهرجي.
• آزمائش ۾ حڪمت: سک ۽ تڪليف ٻئي الله جي طرفان امتحان آهن. تنهنڪري مشڪلات ۾ صبر ۽ نعمتن ۾ شڪر ڪرڻ سان انسان جو درجو بلند ٿئي ٿو.
• الله ڏانھن موٽ: هر شيءِ جو انجام الله ڏانھن موٽڻ آهي، جنهن ۾ انصاف ۽ رحمت جو مڪمل مظاهرو ٿيندو. هيءَ ڄاڻ انسان کي نيڪ عملن ڏانھن راغب ڪري ٿي.
• اسلام جي حقيقت پسندي: اسلام دنيا کي آزمائش جو گهر قرار ڏئي ٿو ۽ انسان کي حقيقت کان منهن نه موڙڻ پر ان کي صحيح طريقي سان منهن ڏيڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.
• اميد ۽ تسلي: جيڪو مومن مشڪلاتن ۾ صبر ڪري ٿو، تنهن لاءِ هيءَ آيت تسلي ۽ اميد جو پيغام آهي ته سندس اجر الله وٽ محفوظ آهي.